تحلیل تطبیقی ماهیت صورت های ذهنی در فلسفه پرایس و حکمت متعالیه

پژوهش حاضر با تمرکز بر مسئله «ماهیت صور ذهنی» می کوشد نسبت میان نظریه اچ.اچ. پرایس و تبیین های حکمت متعالیه، به ویژه در اندیشه ملاصدرا را روشن و ظرفیت آن ها را برای تفسیر پدیده های فرا روان شناسانه، مانند تله پاتی، تسخیر مکان ها و روان جنبانی، ارزیابی کند. هدف اصلی تحقیق، استخراج نقاط اشتراک و افتراق دو رویکرد و نشان دادن امکان تکمیل متقابل آن ها در چارچوبی جامع تر است. در این پژوهش با روش توصیفی˗تحلیلی و تطبیقی نخست مبانی روش شناختی و هستی شناختی دیدگاه تجربه گرایی مبتنی بر شواهد فراروان شناسانه در پرایس و استدلال عقلی˗وجودشناختی در حکمت متعالیه بازسازی شده، سپس مولفه های اصلی در باب صور ذهنی، ازجمله واسطه گی میان ماده و فراماده، پایداری و حیات، بیان سمبولیک و امکان ارتباط با غیر، به صورت مقایسه ای تحلیل گردیده است. براساس یافته ها، هر دو نظریه، این صور، نه کاملا مادی و نه صرفا ذهنی اند، بلکه در مرتبه ای میان این دو قرار دارند. اما پرایس گرایش به استقلال نسبی آن ها و نسبت دادن ویژگی هایی چون «خاصیت تله پاتیک» به خود ایده ها دارد. درحالی که حکمت متعالیه این ویژگی ها را به «تشان نفس» و مراتب وجودی آن بازمی گرداند. بازخوانی نظریه پرایس در پرتو مبانی صدرایی می تواند انسجام متافیزیکی تبیین را تقویت و توان پاسخ گویی به داده های تجربی مورد نظر پرایس را حفظ نماید.

کلیدواژه ها:

پرایس ، حکمت متعالیه ، صورت ذهنی ، تله پاتی ، سمبولیک ، ملاصدرا