آیرونی و بینامتنیت در فراداستان تاریخ نگارانه رمان «سوءقصد به ذات همایونی»، با تکیه بر آرای هاچن

رمان «سوءقصد به ذات همایونی» اثر رضا جولایی؛ با زبانی هنجارشکن، آگاه از تاریخ مندی متن و پرکاربرد در لایه های آیرونی کلامی، در چهارچوب نظریه «فراداستان تاریخ نگارانه» لیندا هاچن قرارمی گیرد. هاچن با تاکید بر ماهیت بازنمایی تاریخ در ادبیات پسامدرن، آیرونی را ابزاری برای فاصله گذاری انتقادی میان روایت و واقعیت می داند؛ رویکردی که در زبان جولایی، از کنایه های تزیینی تا آیرونی سازنده، به روشنی قابل شناسایی است. هدف این مقاله، بررسی کارکردهای آیرونی کلامی و بینامتنیت در این رمان و تحلیل آن ها از منظر زبان شناسی و روایت شناسی است تا چگونگی پیوند عناصر تخیلی و مستند در بازآفرینی پایداری تاریخی روشن شود. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی بوده و با تمرکز بر شواهد متنی، ساختار روایی، لحن و ارجاعات بینامتنی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که جولایی با بهره گیری از زمان پریشی، تلفیق شخصیت های واقعی و خیالی و به کارگیری زبان کوچه بازاری در کنار تصاویر بینامتنی؛ روایتی چندلایه و انتقادی خلق کرده است که هم تاریخ را به چالش می کشد و هم از ظرف زبان برای برساختن معنای تازه بهره می گیرد. این رمان، نمونه ای موفق از هم نشینی زبان و تاریخ در قالب فراداستان تاریخ نگارانه است که مرز واقعیت و داستان را سیال ساخته است و خواننده را به بازاندیشی در روایت های قطعی مقاومت مردم در طول تاریخ فرامی خواند.

کلیدواژه ها:

آیرونی کلامی ، پایداری ، زبان شناسی متن ، فراداستان تاریخ نگارانه