تحلیل آیکونولوژیک یادمان شهید خرازی در شهر اصفهان

یادمان شهدا، نمادی از ارزش ، آرمان های شهدا و نقش ایشان در فرهنگ و جامعه معاصر است و نشان دهنده معانی عمیق فرهنگی و تاریخی ایران هستند. بازتولید این معانی در هنر معاصر، نشان دهنده اندیشه ورزی هنرمندان است. با وجود اهمیت این آثار، اندیشه ورزی در آن ها کمتر تحلیل شده است. هدف این پژوهش، بررسی معنای یادمان شهید خرازی در اصفهان است. این پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی و به عنوان یک مطالعه موردی انجام شد. فرایند تحقیق، در دو محور اصلی انجام گرفت: ۱. مشاهده و تحلیل شیوه طراحی یادمان ۲. خوانش معانی نمادین عناصر بصری از طریق مطالعه منابع اسنادی و کتابخانه ای. فرایند تفسیر و تحلیل داده ها، با رویکرد آیکونولوژی انجام شد تا فهم چندلایه معانی بصری، حاصل گردد. براین اساس، یافته های پژوهش در دو بخش ارائه شد: ۱. تحلیل طراحی یادمان: هم نشینی عناصر بصری، نشان دهنده نحوه بیان جاودانگی و تداوم ارزش ها در چارچوب طراحی و فرم یادمان است. ۲. تحلیل معنای نمادین عناصر بصری: نور خورشید، شکل هشت گوش و عنصر آب به عنوان نمادی از زایش میترا و طلوع خورشید در سطح اسطوره ای تعبیرمی شود؛ و ازمنظر آموزه های دینی-اسلامی، ظهور نور با ذات باری تعالی و ارتباط شهید با آن قابل تفسیر است. نتایج این پژوهش، نشان داد که ترکیب هماهنگ عناصر بصری یادمان شهید خرازی، بازتولید معنایی چندلایه است؛ از یک سو، نمادهای اسطوره ای مربوط به زایش و طلوع خورشید و از سوی دیگر، تفسیرهای دینی-اسلامی که نور را به تعلق شهید به ذات مقدس و ارتباط او با آن پیوندمی دهد. بازنمایی ها نشان داد که یادمان ها با تکیه بر نمادها، هویت شهری و معنای فرهنگی- تاریخی، ایران را به شکل نوآورانه و تفکر-ورزانه در هنر معاصر بازتاب می دهند.

کلیدواژه ها:

یادمان شهید خرازی ، آیکونولوژی ، دلالت ضمنی ، مهر (میترا) ، شمسه