تحلیل شناختی بازنمایی مفاهیم پایداری در آیات قرآنی و اشعار سپیده کاشانی و فدوی طوقان

این پژوهش، به تحلیل شناختی بازنمایی مفاهیم پایداری در سه بستر متنی متفاوت می پردازد: آیات منتخب قرآن کریم، اشعار سپیده کاشانی و فدوی طوقان. چهارچوب نظری تحقیق، بر اساس نظریه آمیختگی مفهومی فوکونیه و ترنر؛ استعاره مفهومی لیکاف و جانسون؛ و معناشناسی چهارچوبی فیلمور شکل گرفته است. این مطالعه با به کارگیری روش کیفی و رویکرد تحلیل متنی-شناختی انجام شده است. هدف مطالعه، بررسی چگونگی شکل گیری شبکه های مفهومی مشترک و تفاوت های فرهنگی-تاریخی در بازنمایی مفاهیم کلیدی پایداری مانند صبر، مقاومت، جهاد و شهادت است. یافته ها نشان می دهد قرآن کریم با بهره گیری از استعاره های بنیادین و ساختارهای مفهومی پایدار، الگوهای مشترکی برای درک پایداری ایجادمی کند. این الگوها در اشعار کاشانی و طوقان بازتولید شده؛ اما هر شاعر متناسب با زمینه فرهنگی و اجتماعی خود، آن ها را بازآفرینی کرده است: کاشانی، پایداری را در پیوند با فرهنگ عاشورایی و نمادهای انقلاب اسلامی ایران تصویرمی کند، درحالی که طوقان از استعاره های سرزمین محور و حماسی برای بازنمایی مقاومت فلسطین بهره می گیرد. نتایج پژوهش نشان می دهد که تحلیل شناختی، علاوه بر آشکارسازی تداوم و گسست معنایی، امکان درک عمیق تر روابط بینامتنی را فراهم می کند و می تواند در آموزش ادبیات مقاومت و مطالعات معناشناختی قرآن، نقش موثری ایفاکند.

کلیدواژه ها:

آمیختگی مفهومی ، استعاره مفهومی ، پایداری ، تحلیل شناختی ، سپیده کاشانی ، فدوی طوقان ، قرآن کریم