اثر ترکیبی متیل جاسمونات، عصاره مخمر و سالیسیلیک اسید بر تولید فلاونوئیدها، رزمارینیک اسید و سایر اسیدهای فنلی بادرشبو (Dracocephalum moldavica L.)

یکی از رویکردهای موثر برای افزایش تولید متابولیت­های ثانویه گیاهی، استفاده از محرک­ها است. این پژوهش، با هدف افزایش تولید رزمارینیک اسید و سایر ترکیبات فنلی بادرشبو (Dracocephalum moldavica L.) توسط اثر ترکیبی غلظت­های مختلف متیل جاسمونات، عصاره مخمر و سالیسیلیک اسید انجام شد. آزمایش در قالب طرح کامل تصادفی با ۱۳ تیمار و در سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل محلول­پاشی با آب مقطر (شاهد)، اثر توام متیل جاسمونات (۵۰ و ۱۰۰ میکرومولار)، سالیسیلیک اسید (۸۰ و ۱۶۰ میلی­گرم در لیتر) و عصاره مخمر (۱ ­و ۵/۱ گرم در لیتر) بود. میزان ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی شامل رزمارینیک اسید، کلروژنیک اسید، فرولیک اسید، کافئیک اسید، پی­کوماریک اسید، آپیژنین، کوئرسیتین و لوتئولین توسط دستگاه HPLC اندازه­گیری شدند. نتایج نشان داد تیمارها بر افزایش مقدار اسیدهای فنلی و فلاونوئیدی بادرشبو تاثیر معنی­دار داشتند. محلول پاشی با ۱۶۰ میلی­گرم در لیتر سالیسیلیک اسید+۱۰۰ میکرومولار متیل جاسمونات بهترین نتیجه را در افزایش میزان رزمارینیک اسید، کلروژنیک اسید، پی­کوماریک اسید و کوئرسیتین داشت و به­ترتیب ۲/۴، ۵/۳، ۳/۱۰ و ۲/۶ برابر نسبت به شاهد افزایش داشتند. همچنین نتایج همبستگی بین صفات نشان داد که میزان رزمارینیک اسید همبستگی مثبت و معنی­دار با کلروژنیک اسید (**۸۱۹/۰r=)، فرولیک اسید (**۷۷۳/۰r=)، کوئرسیتین (**۹۸۷/۰r=) و پی­کوماریک اسید (**۹۸۶/۰r=) و منفی و معنی­دار با کافئیک اسید (**۹۲۰/۰-r=) دارد. نتایج نقشه حرارتی برای صفات مورد پژوهش، بین شاهد و برخی تیمارهای توام این محرک­ها خوشه­بندی متمایزی نشان داد. در مجموع، نتایج بر اثر هم­افزایی سالیسیلیک اسید با متیل جاسمونات در افزایش تولید ترکیبات پلی­فنلی بادرشبو دلالت داشت.

کلیدواژه ها:

بادرشبو ، رزمارینیک اسید ، گیاه دارویی ، متابولیت ثانویه ، متیل جاسمونات ، محرک