ژئودینامیک و متالوژنی کانسارهای مس پورفیری و ویژگی های زمین شیمیایی مهم اکتشافی برای کانسارهای قلع

در این پژوهش، عوامل مهم کنترل کننده میزان ذخیره و عیار در کانسارهای مس پورفیری و انواع کانسارهای قلع بررسی می­شوند. بزرگ ترین کانسارهای مس پورفیری ایران به سن میوسن در کمربند ماگمایی ساوه- نایین- جیرفت کشف شده­اند. در کمربند SNJMB سه نوع گرانیتوئید نوع I سری مگنتیت رخنمون دارند. زمین شیمی گرانیتوئیدهای نوع I آداکیتی کانسارهای مس پورفیری بزرگ کمربند ماگمایی  نایین- جیرفت با گرانیتوئیدهای نوع I غیرآداکیتی مرتبط با کانسارهای مس پورفیری در کمربند ماگمایی ساوه- نایین و گرانیتوئیدهای نوع I غیرآداکیتی عقیم SNJMB مقایسه شد. عوامل متعددی بر روی تشکیل و بزرگی ذخیره و عیار کانی­سازی مس پورفیری در SNJMB  موثر است که عبارتند از: گرادیان حرارتی (اسلب سرد- گرم)، مقدار آب آزاد شده در عمق مناسب (بیش از ۷۰ کیلومتر)، درصد ذوب بخشی (حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد مناسب است)، وجود شرایط فوق اکسیدان در منشا که باعث آنومالی مثبت Eu (نسبت Eu/Eu* بین ۱ تا ۶/۱) می­شود، تعداد و نحوه تداخل توده­های نفوذی، شدت و گسترش زون دگرسانی و گوسان، سنگ میزبان و ساختارهای مناسب. در محدوده سیمرغ با وجود وجود توده­های نفوذی، انواع دگرسانی و وجود ۱۰ درصد پیریت کانی­سازی مس و طلا تشکیل نشده است. گرانیتوئیدهای نوع S عقیم ایران (مرتبط با زون برخورد قاره­ای و کوه زایی) با گرانیت­های قلع­دار نوع S و A چین مقایسه شد و مشخص شد که مولفه های مهم برای تشکیل کانی­سازی قلع شامل ترکیب گرانیتی غنی از سیلیس، غنی شدگی Y و Rb/Sr  و تهی شدگی Ba، آنومالی به شدت منفی Eu و مقدار Eu/Eu* کمتر از ۱/۰ ، شرایط فوق احیایی و نسبت (۸۷Sr/۸۶Sr)i بیشتر از ۷۱۱/۰ است.

کلیدواژه ها:

ژئودینامیک ، عیار و ذخیره ، کانسارهای مس پورفیری ، زمین شیمی گرانیتوئیدها ، کانی سازی قلع ، کلیدهای اکتشافی