سنگ شناسی و زمین شیمی سیل، دایک و گدازه های بین لایه ای سازند کرج ، شرق تهران

در شرق تهران و در جنوب زیرپهنه­ البرز مرکزی، سنگ های نیمه عمیق به صورت سیل، دایک و گدازه ­های بین لایه­ ای در سازند کرج برون ­زد دارند. سن این مجموعه ائوسن میانی تا بالایی است و بر اساس بررسی های سنگ ­نگاری و نتایج تجزیه شیمیایی، ترکیب بازالتی دارند. کانی های اصلی شامل درشت بلورهای الیوین، پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن و کدر در یک زمینه از کانی­ های ریز بلور هستند. کانی های حاصل از دگرسانی نیز شامل کلریت، سریسیت، کلسیت، اپیدوت و زئولیت هستند. بافت این سنگ ها متنوع و شامل اینترگرانولار، میکرولیتی- پورفیری، اینترسرتال و در سنگ های نیمه عمیق افیتیک تا ساب ­افیتیک است. سرشت ماگمایی این سنگ ها کالک­آلکالن پتاسیم بالاست. مدل­ سازی زمین شیمیایی انجام شده بر اساس تمرکز عناصر ناسازگار و با احتساب درصدهای متفاوت تفریق بلوری بین ۳۰ تا ۴۰ درصد و فازهای تفریق شونده ­ای که اغلب از جنس کانی ­های پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن و الیوین هستند، نشان دهنده آن است که برخی از نمونه­ ها می ­توانند از طریق تبلور تفریقی با هم ارتباط ژنتیکی داشته باشند. نمودار­ چند عنصری بهنجار شده به گوشته­ اولیه نشان دهنده­ تهی ­شدگی عنصرهای ناسازگار غیرمتحرک مانند Ti، Zr، Ta، Nb و همچنین غنی­ شدگی عنصرهای ناسازگار متحرک است که از مشخصات اصلی مناطق فرورانشی است. در واقع البرز را می توان به عنوان بخش پشت کمان کمربند ماگمایی ارومیه- دختر در نظر گرفت که به علت کشش ناشی از برگشت صفحه فرورانده نئوتتیس در پالئوژن ایجاد شده است. مدل سازی زمین شیمیایی نشان دهنده  ذوب بخشی درجه پایین از یک خاستگاه اسپینل- لرزولیت فلوگوپیت دار با مشارکت جزئی گارنت- لرزولیت برای این سنگ هاست.

کلیدواژه ها:

دایک ، سیل ، گدازه ، زمین شیمی ، البرز مرکزی ، سازند کرج ، شرق تهران