نظام سازی فقهی - حقوقی هوش مصنوعی در مقابله با تهدیدات فرهنگی

با شتاب روزافزون فناوری ، هوش مصنوعی به مثابه ابزاری راهبردی در حکمرانی، ضمن ایجاد فرصت های تمدنی، بستر شکل گیری تهدیدات نرم افزاری پیچیده ای شده است که امنیت ملی و بنیان های هویت فرهنگی جوامع را هدف قرار می دهد. از این رو، استقرار یک نظام فقهی-حقوقی منسجم در این زیست بوم، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای صیانت از مرزهای فرهنگی در برابر نفوذ بیگانه تلقی می گردد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با محوریت منظومه فکری مقام معظم رهبری به تبیین الزامات فقهی و حقوقی هوش مصنوعی جهت مقابله با این جنگ نرم می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که چالش هایی نظیر تهاجم فرهنگی سازمان یافته، نفوذ سبک زندگی غربی، تضعیف ارزش های اسلامی و انقلابی، تزلزل و فروپاشی نهاد مقدس خانواده، تخریب هویت ملی-دینی، سلطه گری مخرب رسانه ای، ولنگاری فرهنگی، ترویج اباحه گری و بی قیدی، و همچنین تحریف حقایق تاریخی در قالب «جنگ روایت ها» از جدی ترین مخاطرات این حوزه محسوب می شوند. در مقام پاسخ دهی به این تهدیدات، این مقاله ضمن تاکید بر رویکرد کلان «اسلامی سازی» به عنوان یک هدف عالی، چارچوبی مبتنی بر قواعد فقهی شامل «وجوب حفظ نظام»، «رعایت مصلحت و عدالت»، «قاعده نفی سبیل» (جهت نفی سلطه کفار)، «قاعده لاضرر» و «وجوب تعاون بر بر و حرمت تعاون بر اثم» را در کنار الزامات حقوقی پیشنهاد می دهد. این الزامات با تکیه بر یک «الگوی تمدنی سه سطحی» (شامل غایت، ضابطه و ضمانت اجرا) بستری بنیادین برای تدوین سیاست های فرهنگی فراهم می آورند که فراتر از اعمال محدودیت های سلبی، به عنوان راهنمایی ایجابی جهت همسوسازی توسعه هوش مصنوعی با اهداف متعالی نظام اسلامی عمل می کنند.

کلیدواژه ها:

امنیت فرهنگی ، تهاجم فرهنگی ، حکمرانی فضای مجازی ، مصلحت نظام ، هوش مصنوعی مولد