تحلیل جهت گیری تمدنی طرح توسعه حمل ونقل محور شهرداری تهران و اثرات آن بر شهروندان تهرانی

یکی از رویکردهایی که در دهه های گذشته برای حل مشکلات شهرها در ادبیات نظری و تجارب جهانی شهرسازی مطرح شده، رویکرد توسعه حمل ونقل محور (TOD) است. توسعه حمل ونقل محور، راهبردی است که نوشهرگرایان آمریکایی برای ایجاد فضاهای متراکم، پیاده محور و متنوع در مجاورت ایستگاه های حمل ونقل عمومی در حومه های پراکنده شهری مطرح کرده اند . شهرداری تهران نیز از این عنوان استفاده کرده و اعلام کرده که توسعه حمل ونقل محور را با اهدافی چون نوسازی، تامین مالی مترو و مسکن و تحقق شهرسازی ایرانی- اسلامی در اطراف ایستگاه های متروی درون شهر تهران دنبال می کند. بااین حال، ابهامات و نگرانی ها در مورد پیامدهای اجتماعی، فرهنگی، زیست محیطی و عدم تطابق احتمالی با هویت بومی، ارزیابی دقیق پیش از اجرای کامل را ضروری می سازد. این پژوهش با هدف تحلیل اثرات بالقوه طرح توسعه حمل ونقل محور شهرداری تهران بر محلات و سبک زندگی شهروندان، از دیدگاه ذی نفعان محلی، صورت گرفته است. بدین منظور در یک طبقه بندی کلان از جهت گیری های تمدنی نظریات اجتماعی، سه جهت گیری اصلی شامل استیلا (متکی بر ترس)، بازار (متکی بر طمع) و اخوت (متکی بر محبت) صورت بندی شده و تلاش شده که مشخص شود ایده توسعه حمل ونقل محور به کدام یک از این سه دسته نظریه اجتماعی نزدیک تر است. بدین منظور، تحقیق حاضر پیمایش کمی داده ها را از طریق پرسش نامه از ۳۷۸ نفر از ساکنین، شاغلین و رهگذران در شعاع ۸۰۰ متری چهار ایستگاه منتخب مترو (میرداماد، مدافعان سلامت، شهید قدوسی، شهرک شریعتی) در دستور کار قرار داده است. نتایج نشان داد که از نظر پرسش شوندگان، اجرای طرح توسعه حمل ونقل محور در شهر تهران، الگوی نظریه اجتماعی بازار را ترویج خواهد کرد و شهر را از نظام اجتماعی اخوت دور خواهد ساخت.

کلیدواژه ها:

توسعه حمل ونقل محور (TOD) ، شهرداری تهران ، ارزیابی تاثیرات اجتماعی ، نوشهرگرایی