بازنمایی پوشاک پارسیان در فلات مرکزی ایران با استناد به مردان نمکی زنجان و افریزهای یونانی

پوشاک در دوره هخامنشی، افزون بر کارکرد زیستی، نقشی بنیادین در بازنمایی هویت فرهنگی، جایگاه اجتماعی و ایدئولوژی سیاسی ایفا می کرده است. با وجود اهمیت این موضوع، بخش عمده مطالعات پیشین بر بازنمایی های تصویری و متون کلاسیک یونانی متمرکز بوده و شواهد عینی مربوط به طبقات غیر درباری کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. کشف مردان نمکی معدن چهرآباد زنجان، به ویژه نمونه های منتسب به دوره هخامنشی، فرصتی کم نظیر برای بازسازی واقع گرایانه پوشاک مردان در فلات مرکزی ایران فراهم کرده است. هدف پژوهش حاضر، بازشناسی ویژگی های واقعی پوشاک هخامنشی و سنجش میزان انطباق یا فاصله آن با بازنمایی های تصویری یونانی، به ویژه متوپ ها و افریزهای کلاسیک، است.روش تحقیق بر رویکرد تطبیقی و میان رشته ای استوار است.نتایج پژوهش نشان می دهد که پوشاک هخامنشی، برخلاف تصویر اغراق آمیز و ایدئولوژیک هنر یونانی، ساختاری کاربردی، اقلیمی و مبتنی بر فناوری پیشرفته نساجی داشته است. شواهد مردان نمکی بیانگر نظامی چندلایه و کارآمد از پوشاک است که نه تنها به اشراف، بلکه به طبقات کاری و میانی جامعه نیز تعلق داشته است. این مطالعه نشان می دهد که بازنمایی های یونانی، هرچند بر پایه شناختی نسبی از پوشاک ایرانی شکل گرفته اند، اما به طور گزینشی و در راستای تقابل فرهنگی «خودی/غیرخودی» بازتفسیر شده اند.

کلیدواژه ها:

: هخامنشیان ، پوشاک ، مردان نمکی زنجان ، متوپ های یونانی ، فلات مرکزی ایران