تحلیل قالی خشتی قاجاری موزه فرش ایران براساس نظریه تک اسطوره سفر قهرمان

تحلیل آثار هنری مبتنی بر محور اسطوره ، از شاخص ترین زمینه های مطالعاتی در هنر است. قالی خشتی موزه فرش زمینه ای با بیست وپنج قاب متضمن شرح زندگی رستم و نبردهای وی دارد. داستان های به تصویر کشیده شده می توانند در بن مایه خود به چرخه سه گانه (عزیمت، رهیافت و بازگشت) تک اسطوره سفر قهرمان اشاره نمایند. این نوشتار با هدف تحلیل قالی خشتی به این پرسش پاسخ می دهد که کدامیک از قاب های این فرش با نظریه تک اسطوره سفر قهرمان جوزف کمبل انطباق دارند؟ پژوهش کیفی و روش تحقیق تحلیلی - توصیفی است. گردآوری داده ها، کتابخانه ای است و روش تحلیل (مشاهده، تحلیل متن و ارائه الگوی نظام مند از طبقه بندی داده ها) از تحلیل مضمون تبعیت می نماید. نتیجه آن که ، مراحل نامنظمی از سه چرخه متمایز سفر قهرمان را در یازده قاب دارد. چرخه اول هفت خان رستم با نمایش دو مرحله (عزیمت و رهیافت) در شش قاب، چرخه دوم نبرد رستم و اکوان دیو با ارائه بصری مرحله دوم (رهیافت) در دو قاب و چرخه سوم نبرد رستم و اسفندیار با نمایش صرفا مرحله دوم (رهیافت) در سه قاب است. آنچه برای طراح و بافنده فرش در مقام اهمیت بوده، نمایش توانمندی های رزمی و فتوحات رستم است. بنابراین، نظام تک اسطوره سفر قهرمان در همه قاب ها مشهود نیست.

کلیدواژه ها:

اسطوره ، سفر قهرمان ، شاهنامه ، قاجار ، قالی خشتی