<span lang="FA">ایجاد و سیر تحول بخش فیلمتک در کتابخانه آستان قدس رضوی (۱۳۴۸-۱۳۸۴ش)

نخستین کاربردهای عملی میکروفیلم مربوط به دهه ۱۹۲۰م در آمریکا و رواج آن در دهه های ۱۹۵۰-۱۹۶۰م در سایر کشورهای اروپایی است. در ایران ضرورت تهیه میکروفیلم در دهه های ۱۳۳۰ش و ۱۳۴۰ش توسط کتابخانه های مجلس و دانشگاه تهران مورد تاکید و اهتمام ویژه قرار گرفت. به تبع این دو مرکز در اواخر دهه ۱۳۴۸ش، آستان قدس رضوی به مثابه نخستین نهاد مذهبی غیردولتی در این زمینه آغاز به اقدامات جدی نمود. این پژوهش بر آن است نخست تفاوت رویکرد تهیه میکروفیلم در ایران و کشورهای غربی را برجسته سازد و مهم تر از آن روند ایجاد و تغییرات بخش میکروفیلم کتابخانه آستان قدس رضوی را در دوره های قبل و پس از انقلاب اسلامی موردبررسی قرار دهد. بدین منظور رویکردی توصیفی-تحلیلی اتخاذ و با تکیه بر مصاحبه و اسناد، از دیگر منابع نیز بهره گرفته شده است. یافته ها بیانگر آن است که برخلاف جریان جهانی که میکروفیلم نخست به منظور مقاصد تجاری-نظامی موردتوجه قرارگرفته بود، در ایران از همان ابتدا برای مقاصد فرهنگی استفاده شد. کتابخانه آستان قدس رضوی در بازه ای کوتاه تجهیزات پیشرفته خریداری نمود، اما پشتوانه ای محکم برای تداوم تهیه میکروفیلم از نسخ خطی، اسناد و وقف نامه ها نداشت. وضعیت این حوزه هرچه به انتهای دوره پهلوی نزدیک تر می شد، مهجورتر می ماند. انقلاب اسلامی با تغییر اساسی در نگرش فرهنگی، نقطه عطفی در این زمینه ایجاد کرد، به نحوی که اختصاص این بخش از سیطره محققانی محدود و یا بازدید شخصیت ها بیرون آمد و خدمات رسانی را به طیف بسیار گسترده ای از مردم شامل شد. ضمن آنکه تهیه میکروفیلم از نسخ خطی، اسناد و وقف نامه ها با جدیت بیشتری پیگیری گردید. طی مدتی از زمان افتتاح این بخش تا اوایل ۱۳۸۱ش، درمجموع ۳۵ الی ۴۰ هزار حلقه میکروفیلم تهیه شد.

کلیدواژه ها:

کتابخانه ، آستان قدس رضوی ، میکروفیلم ، فیلمتک