قابلیت شناسایی بیمه گر به عنوان دوست دادگاه در دادرسی

نهاد «دوست دادگاه» یا «آمیکوس کوریا» به عنوان یکی از ابزارهای کمکی نظام های حقوقی، با هدف یاری رساندن به دادگاه در کشف حقیقت و کاهش پیچیدگی دعاوی، جایگاه ویژه ای دارد. با توجه به عدم پیش بینی صریح این نهاد در قوانین ایران، این موضوع کمتر در پژوهش های داخلی مورد توجه قرار گرفته و بیشتر به بررسی تطبیقی نقش این نهاد در نظام های حقوقی دیگر پرداخته شده است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی، به بررسی نقش بیمه گر به عنوان «دوست دادگاه» در دادرسی های حقوقی می پردازد و قابلیت تطبیق نقش بیمه گر با مفهوم «دوست دادگاه» در نظام حقوقی ایران را مشخص می کند. یافته های تحقیق حکایت از نقش متفاوت بیمه گر در دادرسی دارد. حضور بیمه گر به عنوان اصحاب رسمی دعوا، صفت دوستی با دادگاه را از وی سلب می کند؛ اما نقش بیمه گر به عنوان ناظر دعوا و کنترل کننده دادرسی، در برخی جنبه ها با ویژگی های «دوست دادگاه» قابل تطبیق است. با این حال، حضور بیمه گر با انگیزه منافع شخصی و اقتصادی، فاصله ای با مفهوم بی طرفی «دوست دادگاه» ایجاد می کند. نتایج نشان می دهد که هرچند نقش بیمه گر از حیث نظارت بر دادرسی و جلوگیری از دعاوی واهی، شباهت هایی با آمیکوس کوریا دارد، اما انگیزه های انتفاعی وی و امکان ورود مستقیم به دعوا، این تطابق را در مفهوم سنتی «دوست دادگاه» با چالش مواجه می سازد. با این وجود، در صورت پذیرش مفهوم موسع تر از آمیکوس کوریا که در آن نهادهای ذی نفع نیز می توانند به عدالت قضایی کمک کنند، بیمه گر می تواند به عنوان دوست نوین دادگاه تلقی شود. تحلیل های این پژوهش، می تواند مبنای بازنگری در قوانین و رویه های قضایی ایران قرار گیرد تا ضمن حفظ بی طرفی و شفافیت دادرسی، از ظرفیت بیمه گر به عنوان یاور دادگاه در کنترل دعاوی به نحو مطلوب تری بهره برداری شود.

کلیدواژه ها:

دوست دادگاه ، بیمه گر ، ناظر دعوا ، اصحاب دعوا ، آمیکوس کوریا