تاثیر رانت نفت بر اقتصاد زیرزمینی در ایران، با تاکید بر نقش بی ثباتی اقتصاد کلان

در سال های اخیر، توجه به نقش رانت نفت در اقتصاد ایران اهمیت ویژه ای یافته است. رانت نفت به عنوان یکی از مهم ترین منابع درآمدی در ایران، در تعامل با بی ثباتی اقتصاد کلان، تاثیرات پیچیده ای بر ساختار اقتصاد زیرزمینی کشور دارد و بررسی این ارتباط می تواند ابعاد جدیدی از چالش های اقتصادی ایران را آشکار سازد. در پژوهش حاضر تلاش شد که تاثیر رانت نفت بر اقتصاد زیرزمینی در پرتو بی ثباتی اقتصاد کلان طی دوره زمانی ۱۳۵۷-۱۴۰۲ با استفاده از رهیافت رگرسیون کوانتایل مورد بررسی قرار گیرد. بدین منظور ابتدا اندازه نسبی اقتصاد زیرزمینی با روش میمیک محاسبه شد که نشان از میانگین ۸/۱۶ درصدی این شاخص در اقتصاد ایران دارد. نتایج حاصل از برآورد الگوی پژوهش حاکی از آن بوده است که رانت نفت در اغلب کوانتایل ها بر اقتصاد زیرزمینی به صورت مثبت (نامطلوب) اثرگذار است. همچنین اثر تعاملی رانت نفت و بی ثباتی اقتصاد کلان مثبت بوده و حکایت از نقش تشدیدکننده بی ثباتی اقتصاد کلان در اثرگذاری نامطلوب رانت نفت بر اقتصاد زیرزمینی دارد. لازم به ذکر است نقش تشدید کننده بی ثباتی اقتصاد کلان در رابطه میان رانت نفت و اقتصاد زیرزمینی، در کوانتایل های بالایی از نظر آماری معنادار نبوده است. همچنین سایر متغیرهای پژوهش از جمله اندازه دولت و باز بودن تجارت به ترتیب به نحو منفی و مثبت بر اقتصاد زیرزمینی اثرگذارند. با توجه به نتایج حاصله، جهت کاهش اندازه اقتصاد زیرزمینی از طریق کنترل رانت نفت و کاهش بی ثباتی اقتصادی، لازم است سیاست هایی در راستای کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و تقویت ثبات اقتصادی اجرا شود.

کلیدواژه ها:

اقتصاد زیرزمینی ، رانت نفت ، بی ثباتی اقتصاد کلان ، کوانتایل ، ایران