<span lang="AR-SA">تحلیل سناریوهای منجر به حریق در مخازن نفتی با استفاده از <span lang="FA">متد <span dir="LTR">Bow-Tie<span lang="AR-SA">: رویکردی مبتنی بر شناسایی علل ریشه ای

مقدمه: مخازن ذخیره سازی مواد هیدروکربنی به دلیل ماهیت ذاتی مواد تحت عملیات و شرایط عملیاتی خاص، از جمله تجهیزات بحرانی و پرخطر در صنایع نفت و گاز طبقه بندی می شوند. وقوع حوادثی از قبیل حریق، انفجار، نشت مواد و سرریز شدن، نه تنها می تواند منجر به خسارات اقتصادی قابل توجه گردد، بلکه پیامدهای زیست محیطی جدی و تهدیداتی برای ایمنی پرسنل به همراه دارد. بر این اساس، شناسایی فاکتورهای مشارکت کننده در رخداد چنین رویدادهایی و تحلیل روابط علی-معلولی میان آن ها از اهمیتی راهبردی برخوردار است. این مطالعه با به کارگیری روش (Bow-Tie) همراه با تحلیل نظام مند ریشه های علت، به تحلیل یکپارچه سناریوهای ریسک در مخازن نفتی می پردازد. برخلاف پژوهش های پیشین که به طور عمومی از روش (Bow-Tie) استفاده کرده اند، این مطالعه برای نخستین بار در یک پالایشگاه نفت ایران، زنجیره های علت و شکاف های عملکردی موانع پیشگیرانه و کاهش دهنده را در هفت سناریوی حریق شناسایی می کند.روش: در این پژوهش، از روش Bow-Tie به منظور تلفیق نظام مند تکنیک های FTA (آنالیز درخت خطا) و ETA (آنالیز درخت رویداد) استفاده شد. هفت سناریوی بحرانی شامل حریق استخری، حریق ناحیه نشت بند، انفجار، گسیختگی، از دست دادن مهار، نشت و سرریز شدن مخزن انتخاب و بر پایه داده های میدانی و مطالعات کتابخانه ای مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: تحلیل Bow-Tie نشان داد که عوامل مشارکت کننده موثر در وقوع سناریوهای فوق عمدتا شامل منابع احتراق، پدیده خوردگی در بدنه مخزن، نقص عملکردی در شیرهای کنترل ورودی، خرابی اتصالات مکانیکی، عملکرد نامناسب سیستم های اندازه گیری سطح، نقص در تجهیزات ایمنی (مانند شیرهای اطمینان)، خطای اپراتور، فعالیت های تعمیراتی نادرست و همچنین عوامل خارجی نظیر رویدادهای لرزه ای و خرابکاری عمدی می باشند. همچنین، موانع پیشگیرانه و حفاظتی موثر برای هر یک از رویدادها شناسایی گردید.نتیجه گیری: یافته های این تحقیق حاکی از آن است که روش Bow-Tie قادر است درکی جامع و ساختاریافته از ریسک های موجود در واحدهای فرایندی ارائه نموده و با نمایش گرافیکی مناسب نقاط ضعف و شکاف های موجود در سیستم مدیریت ایمنی، راهکارهای مهندسی و مدیریتی را برای کاهش احتمال وقوع رویدادهای آغازگر و کاهش شدت پیامدهای آن ها پیشنهاد نماید. استقرار سیستم های پایش برخط، بهینه سازی برنامه های نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه، اجرای دوره های آموزشی مستمر برای پرسنل و به روزرسانی سیستم های حفاظتی از جمله اقدامات کلیدی در راستای ارتقای سطح ایمنی و مدیریت ریسک این مخازن به شمار می روند.

کلیدواژه ها:

حریق مخازن نفتی ، روش Bow-Tie ، علل ریشه ای ، ایمنی صنعتی ، مدیریت ریسک