تبیین فاکتورهای موثر بر عملکرد سیستم مدیریت سلامت، ایمنی و محیط زیست در معادن روباز: یک مطالعه کیفی

مقدمه: نظام مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست در صنایع پرخطر از جمله معادن روباز، نقشی تعیین کننده در کاهش حوادث، ارتقای سلامت شاغلین، بهبود بهره وری و پایداری سازمانی دارد. ناکارآمدی این نظام به افزایش حوادث، بیماری های شغلی، آسیب های محیط زیستی و کاهش رضایت و کارایی منجر می شود؛ درحالی که استقرار اثربخش آن پیامدهای مثبت متعددی برای سازمان و ذی نفعان به همراه دارد. هدف مطالعه حاضر، شناسایی عوامل موثر بر عملکرد نظام مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست در معادن روباز می باشد.روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. جامعه مطالعاتی شامل خبرگان حوزه ایمنی، بهداشت و محیط زیست معادن روباز بود که ۱۳ نفر از آن ها به روش نمونه گیری غیرتصادفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری و طی مراحل کدگذاری باز و محوری تحلیل شدند. در نهایت، ۶۱ عامل شناسایی شده در پنج مقوله اصلی «سازمانی»، «فردی»، «شغلی»، «محیطی» و «برون سازمانی» طبقه بندی گردید.یافته ها: نتایج نشان داد بیشترین فراوانی و اهمیت عوامل در دو بعد سازمانی (تعهد مدیریت، فرهنگ ایمنی، منابع و آموزش، ساختار و فرایندهای نظام ایمنی، بهداشت و محیط زیست) و فردی (رفتارها و نگرش های ایمنی، انگیزش، درک ریسک، توانمندی و سلامت کارکنان) متمرکز است. ابعاد شغلی، محیطی و برون سازمانی نقشی زمینه ساز و تقویتی در عملکرد نظام ایمنی، بهداشت و محیط زیست ایفا می کنند.نتیجه گیری: از نظر عملی، تقویت تعهد مدیریت، فرهنگ ایمنی، آموزش هدفمند و مشارکت کارکنان می تواند عملکرد ایمنی، بهداشت و محیط زیست را در معادن روباز به طور معناداری ارتقاء دهد. از نظر علمی، نتایج این پژوهش چارچوبی مفهومی برای خوشه بندی و تبیین عوامل موثر بر عملکرد نظام ایمنی، بهداشت و محیط زیست فراهم می آورد و مبنایی برای توسعه مدل ها و ابزارهای ارزیابی در مطالعات آینده محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

کلید واژه: مدیریت بهداشت ، ایمنی و محیط زیست ، معدن روباز ، مطالعه کیفی