تحلیل کارکرد هوش دیداری-فضایی در تربیت اخلاقی از منظر قرآن کریم با رویکردی بر نظریه گاردنر

پرورش اخلاقی از اهداف بنیادین نظام های تعلیم و تربیت دینی محسوب می شود. بهره گیری از نظریه های نوین روانشناسی به ویژه در حوزه هوش های چندگانه، می تواند به ارتقای اثربخشی روش های تربیت اخلاقی بینجامد. در این میان، هوش دیداری-فضایی به عنوان قابلیتی برای درک و تحلیل اطلاعات تصویری، پتانسیل قابل توجهی در تسهیل آموزش مفاهیم اخلاقی دارد. جالب توجه این که، قرآن کریم در شیوه های بیانی خود، به ظرفیت های هوش فضایی مخاطبان توجه ویژه ای نشان داده است. این پژوهش با هدف، تبیین اثربخشی تربیت اخلاقی قرآن محور مبتنی بر هوش دیداری-فضایی و تحلیل تطبیقی آن با نظریه هوش های چندگانه شاخص های هوش فضایی هوارد گاردنر نگارش یافته است، که نتیجه این تطبیق طراحی الگوی پنج بعدی فطرت، حس، خیال، واقع گرایی و پویایی می باشد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با تمرکز بر بیست تصویر اخلاقی در سیزده سوره قرآن کریم از طریق بررسی نظام مند تصاویر مربوط به فضایل و رذایل اخلاقی صورت گرفته است.در نتیجه، پژوهش حاضر با کشف الگوی تصویرپردازی فرافردی اثبات می کند که قرآن کریم با به کارگیری هوشمندانه ی هوش فضایی چهارده قرن پیش از گاردنر، ضمن تایید اصول پایه ای این نظریه، با افزودن ابعاد فطری، اخروی و تربیتی، و به کارگیری ابزارهای حسی فراتر از محدودیت های نظریه های روان شناسی مدرن، چارچوبی فرامکانی و توسعه یافته برای بهره گیری از هوش فضایی در حیطه ی تربیت انسان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

تربیت اخلاقی ، هوش دیداری-فضایی ، هوارد گاردنر ، هوش تصویری ، تصویرسازی قرآنی