الگوی چهارگانه عوامل حق ستیزی در قرآن؛ از تحلیل علل تا راهکارهای تربیتی مقابله با آن

تاریخ بشری همواره صحنه تقابل پیروان دو جبهه حق و باطل بوده و حق گریزی و حق ستیزی یکی از ریشه دارترین آسیب های اخلاقی و اجتماعی در جوامع انسانی به شمار می رود. با توجه به تداوم این تقابل در عصر حاضر و نیاز جوامع انسانی به ارائه راهکارهای عملی برای مقابله با جبهه باطل این پژوهش با هدف تبیین نظام مند عوامل حق ستیزی از منظر قرآن بعنوان آیین نامه تامین زندگی سعادتمندانه و ارائه راه کار های تربیتی برای پیشگیری و درمان آن صورت گرفته است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با رویکردی تربیتی–اخلاقی و با گردآوری کتابخانه ای داده ها انجام شده است. بر اساس یافته های این پژوهش، یک الگوی چهارگانه مشتمل بر عوامل بینشی ( از قبیل جهل و تقلید کورکورانه)، عوامل گرایشی (مانند تکبر، هوای نفس)، عوامل کنشی (مانند اصرار بر ارتکاب معاصی) و عوامل خارجی (از قبیل وسوسه های شیطان و همنشین سوء) به عنوان چارچوب تحلیل عوامل حق ستیزی ارائه شده است. این مقاله در گام بعد، با عبور از مرحله تحلیل علل و چگونگی تاثیرگذاری آن ها بر انسان، درصدد است زمینه های لازم برای ارائه راهکارهای تربیتی جهت پیشگیری از افتادن در دام حق ستیزی و درمان آن را فراهم آورد. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان مبانی قرآنی، بنیانی برای برنامه ریزی های تربیتی، اخلاقی و فرهنگی در جهت مقابله با جبهه باطل و تقویت گرایش به حق مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

قرآن ، راهکارهای تربیتی ، استکبار ، عوامل حق ستیزی ، حق گریزی