شناسایی ابعاد و مولفه های الگوی شایستگی رهبری در دانشگاه های سازمانی

هدف: امروزه دانشگاه ها به عنوان سازمان هایی پیچیده با رسالت تربیت نیروی انسانی متخصص، نیازمند رهبرانی شایسته و کارآمد هستند. این نیاز در دانشگاه های سازمانی به ویژه دانشگاه های وابسته به نیروهای مسلح به دلیل ماموریت های خاص و حساسیت های راهبردی، مضاعف است. از این­رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد و مولفه های الگوی شایستگی رهبری در دانشگاه های وابسته به نیروهای مسلح انجام شده است. روش: پژوهش از نوع توسعه ای‑کاربردی با رویکردی آمیخته (کیفی‑کمی) است. در بخش کیفی، ابتدا با مطالعات اسنادی و سپس مصاحبه های نیمه ساختاریافته که جامعه آن را خبرگان علمی و اجرایی دارای سابقه علمی یا مدیریتی مرتبط با موضوع پژوهش تشکیل می­دادند و به شیوه نمونه­گیری هدفمند ۱۸ نفر انتخاب شده  بودند، انجام شد. پس از انجام مصاحبه ۱۶ ام اشباع نظری حاصل شد. داده های این مرحله پس از گردآوری با استفاده از تحلیل محتوای عرفی تحلیل شد. در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته میان ۲۴۹ نفر که به شیوه نمونه­گیری ­ خوشه ای از چهار دانشگاه نظامی انتخاب شده بودند، توزیع و داده ها با تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی بررسی شد. یافته­ها: در بخش کیفی، ۶۴ مولفه/شایستگی فرعی در قالب ۸ بعد اصلی شامل تفکر راهبردی، مدیریتی، علمی، ارتباطات، شناختی، فردی، ارزشی و اخلاقی، و نفوذ شناسایی شد. در بخش کمی، تمامی ابعاد تایید شدند و ابعاد «نفوذ»، «ارزشی و اخلاقی» و «فردی» به ترتیب بیشترین میزان همبستگی را با شایستگی رهبری نشان دادند. نتیجه­گیری: الگوی نهایی شایستگی های رهبری در دانشگاه های سازمانی وابسته به نیروهای مسلح از ۸ بعد و ۶۴ مولفه تشکیل شده است که ابعاد نفوذ، فردی، و ارزشی‑اخلاقی از بالاترین اولویت برخوردارند. این الگو می تواند مبنایی برای گزینش، آموزش و ارزیابی رهبران این دانشگاه ها قرار گیرد. پیشنهاد می شود در انتخاب و توسعه رهبران، به ترتیب به شایستگی های نفوذ، فردی و ارزشی‑اخلاقی توجه بیشتری شود.

کلیدواژه ها:

leadership competencies ، organizational university ، Armed forces ، شایستگی های رهبری ، دانشگاه سازمانی ، نیروهای مسلح