اثر تزاحمی طرح مسکن مهر بر ساخت وساز بخش خصوصی در ایران

طرح مسکن مهر با هدف افزایش استطاعت خانوارهای کم درآمد و گسترش عرضه مسکن، بر پایه واگذاری زمین دولتی و اعطای تسهیلات یارانه ای از سال ۱۳۸۶ آغاز شد. با این حال، مداخلات گسترده دولتی می توانند یا مکمل فعالیت بخش خصوصی باشند یا آن را به حاشیه برانند. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا اجرای مسکن مهر توانسته موجودی خالص مسکن کشور را افزایش دهد یا عمدتا به جایگزینی ساخت وساز خصوصی منجر شده است. برای پاسخ به این پرسش از داده های پانلی شهرستان–نیم سال در دوره ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۰ استفاده شده است. این داده ها شامل پروانه های ساختمانی و واحدهای آغازشده در هر دو بخش عمومی(مسکن مهر) و خصوصی است که از منابع رسمی گردآوری شده اند. روش تجربی پژوهش، تفاضل در تفاضل تعمیم یافته است که با کنترل اثرات ثابت شهرستان، زمان و همچنین تعامل استان در سال، امکان شناسایی اثر علی مداخله دولت را فراهم می کند. شبه برون زایی تخصیص پروژه ها که وابسته به دسترسی زمین های دولتی بوده نیز به شفافیت شناسایی کمک کرده است. یافته ها نشان می دهد که به ازای هر صد واحد مسکن مهر، تنها حدود ۵۵ واحد به موجودی خالص افزوده شده و ۴۵ واحد دیگر جایگزین ساخت وساز خصوصی شده است. نتایج مشابهی برای شاخص تعداد پروژه ها به دست آمده است که نشان می دهد مسکن مهر هرچند عرضه مسکن را افزایش داده است، ولی بخشی چشمگیر از ظرفیت بخش خصوصی را کنار زده است.

کلیدواژه ها:

Crowding-out effect ، Housing market ، Government intervention ، Public housing ، Mehr Housing Project ، اثر تزاحمی ، بازار مسکن ، مداخله دولت ، مسکن دولتی ، مسکن مهر