شناسایی منابع و منشا انتشار فلزات سنگین در خاک های سطحی اطراف شرکت فولاد خوزستان در شهر اهواز

صنعت فولاد نقش مهمی در انتشار آلاینده های سمی، از جمله فلزات سنگین به محیط زیست دارد. مطالعه توصیفی کاربردی حاضر در سال ۱۴۰۱ برای شناسایی منابع انتشار فلزات سنگین در خاک های سطحی در مجاورت یک صنعت فولاد با استفاده از مدل های فاکتور ماتریس مثبت و موازنه جرم شیمیایی انجام شد. نمونه های خاک (۵۰ نمونه) به طور سیستماتیک از چهار منطقه در محدوده کارخانه فولاد جمع آوری شدند و یک منطقه شاهد به مساحت ۱۵ کیلومتر ایجاد شد. پنج منبع اصلی، شامل پوسته زمین (فاکتور ۱)، وسایل نقلیه (فاکتور ۲)، صنعت فولاد (فاکتور ۳)، زیست توده (فاکتور ۴) و سایر منابع (فاکتور ۵)، به عنوان عوامل اصلی فلزات سنگین در مدل فاکتور ماتریس مثبت شناسایی شدند. کبالت، نیکل و روی بیشترین میانگین غلظت به ترتیب با مقادیر ۱۴/۵، ۱/۲۱ و ۰/۹۲میلی گرم بر کیلوگرم را داشتند. کادمیوم و سرب کمترین غلظت را با مقادیر ۰/۰۲ و ۰/۱۰ میلی گرم بر کیلوگرم به ترتیب در نمونه های محدوده از منطقه شرکت فولاد خوزستان نشان داد. مقایسه سهم منابع مختلف در انتشار فلزات سنگین در عوامل شناسایی شده نشان داد که صنعت فولاد، سایر منابع، پوسته زمین، وسایل نقلیه و زیست توده به ترتیب ۲۴، ۲۳، ۱۹، ۱۸ و ۱۶ درصد در مدل فاکتور ماتریس مثبت و ۲۳، ۲۲، ۲۰، ۱۸ و ۱۷ درصد در مدل موازنه جرم شیمیایی را تشکیل می دهند. مدل های فاکتور ماتریس مثبت و موازنه جرم شیمیایی نشان دادند که سطح زیاد آلودگی خاک با فلزات سنگین در مجاورت شرکت فولاد خوزستان در شهر اهواز داشت.

کلیدواژه ها:

Soil contamination ، heavy metals ، chemical mass balance model ، positive matrix factor model ، steel industry ، آلودگی خاک ، فلزات سنگین ، مدل موازنه جرم شیمیایی ، مدل فاکتور ماتریس مثبت ، صنعت فولاد