اثر رژیم های آبیاری، نانوذرات دی اکسید تیتانیوم و قارچ مایکوریزا بر عملکرد کمی و کیفی و خصوصیات فیزیولوژیکی مریم گلی (Salvia officinalis L.) در کشت مخلوط با نعناع فلفلی (Mentha piperita L.)

به منظور بررسی اثر رژیم های مختلف آبیاری، نانوذرات دی اکسید تیتانیوم و قارچ مایکوریزا بر کمیت و کیفیت اسانس مریم گلی (Salvia officinalis L.) در کشت مخلوط با نعناع فلفلی (Mentha piperita L.)، آزمایشی به صورت کرت­های دو بار خردشده برپایه طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه در سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ اجرا شد. عامل اول رژیم­های مختلف آبیاری در سه سطح، آبیاری پس از ۲۵ درصد حداکثر تخلیه مجاز رطوبتی به­عنوان آبیاری نرمال، آبیاری پس از ۵۰ درصد حداکثر تخلیه مجاز رطوبتی به عنوان تنش ملایم و آبیاری پس از ۷۵ درصد حداکثر تخلیه مجاز رطوبتی به عنوان تنش شدید بود. عامل فرعی الگوهای مختلف کشت (کشت خالص نعناع فلفلی، کشت خالص مریم گلی، کشت مخلوط نعناع فلفلی و مریم گلی) و عامل فرعی فرعی شامل منابع مختلف کودی (عدم مصرف نانوذرات دی اکسید تیتانیوم و قارچ مایکوریزا به عنوان شاهد، نانو دی اکسید تیتانیوم، قارچ مایکوریزا و کاربرد تلفیقی قارچ مایکوریزا + نانو دی اکسید تیتانیوم) بود. نتایج نشان داد که عملکرد ماده خشک مریم گلی در تنش ملایم و شدید نسبت به حالت نرمال آبیاری به ترتیب ۲۷ و ۱/۶۴ درصد کاهش یافت. بیشترین عملکرد ماده خشک مریم گلی (۷/۱۷۲ گرم در مترمربع) در کشت خالص با کاربرد تلفیقی قارچ مایکوریزا + نانو دی اکسید تیتانیوم به دست آمد. با کاربرد تلفیقی قارچ مایکوریزا + نانو دی اکسید تیتانیوم، عملکرد ماده خشک مریم گلی ۱/۳۶ درصد نسبت به عدم مصرف کود افزایش یافت. همچنین بیشترین درصد اسانس مریم گلی (۳۳/۱ درصد) در کشت مخلوط و با کاربرد تلفیقی قارچ مایکوریزا + نانو دی اکسید تیتانیوم حاصل شد. علاوه بر این، درصد اسانس مریم گلی در تنش ملایم ۲/۴۱ درصد بیشتر از آبیاری نرمال بود. براساس تجزیه شیمیایی ترکیب های اسانس، بیشترین میزان ترکیب (سیس-توجن و ۱و۸ سینئول) غالب مریم گلی در کشت مخلوط و با کاربرد تلفیقی قارچ مایکوریزا + نانو دی اکسید تیتانیوم در تنش ملایم حاصل شد. نتایج این تحقیق می تواند به بهینه سازی مدیریت آبیاری و استفاده از تکنولوژی های نوین کشاورزی برای افزایش بهره وری و کیفیت گیاهان دارویی در کشاورزی پایدار کمک کند.

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، کشاورزی پایدار ، کود زیستی ، گیاهان دارویی ، میزان اسانس