واکاوی ژنتیکی وزن تولد گاوهای هلشتاین استان اصفهان و ارتباط آن با صفات تولیدی و تولیدمثلی آینده

هدف: انتظار می رود وزن تولد با صفات تولیدی و تولیدمثلی آینده مرتبط باشد. تا به امروز پژوهش های اندکی ارتباط وزن تولد گاوهای هلشتاین و صفات تولیدی و تولیدمثلی را بررسی کرده اند. بنابراین، هدف از این پژوهش، واکاوی ژنتیکی وزن تولد و ارتباط آن با برخی صفات تولیدی و تولیدمثلی آتی گاوهای هلشتاین استان اصفهان بود. روش پژوهش: در این پژوهش، ۵۱۴۲۷ رکورد مربوط به گاوهای شیری ۸۲ گله استان اصفهان طی سال های زایش ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲ استفاده شد. صفات موردبررسی شامل وزن تولد، تولید شیر، مقدار چربی و پروتئین ۳۰۵ روز، فاصله زایمان تا اولین تلقیح، روزهای باز، تعداد تلقیح به ازای هر آبستنی و سن اولین زایش بودند. واکاوی ژنتیکی صفات مزبور، با مدل دام دومتغیره انجام شد که در آن اثرات ثابت گله، سال و فصل زایش، سن اولین زایش و هم چنین اثر تصادفی ژنتیکی افزایشی حیوان، گنجانده شد. مدل مزبور با نرم افزار DMU بر داده ها برازش داده شد. یافته ها: میانگین وزن تولد (± انحراف معیار) گوساله های ماده استان اصفهان ۵۲/۴±۰۵/۳۹ کیلوگرم بود. میانگین تولید شیر، مقدار چربی و پروتئین شیر ۳۰۵ روز، به ترتیب ۱۷۳۱±۱۱۴۳۲، ۶۳/۹۰±۰۹/۳۲۴ و ۷۴/۶۸±۲۶/۳۰۱ کیلوگرم و میانگین صفات تولیدمثلی روزهای باز، زایش تا نخستین تلقیح، سن اولین زایش (روز) و تعداد تلقیح به ازای هر آبستنی به ترتیب، ۳۵/۴۵±۸/۱۲۲، ۰۹/۲۱±۵۵/۶۸، ۱۹/۵۹±۷۲۶ روز و ۹۵/۰±۶۴/۱ بود. وراثت پذیری وزن تولد گوساله ماده، تولید شیر، مقدار چربی شیر و مقدار پروتئین شیر به ترتیب ۲۴/۰، ۲۶/۰، ۳۶/۰ و ۳۹/۰ برآورد شد. هم چنین، وراثت پذیری صفات تولیدمثلی سن اولین زایش، تعداد تلقیح به ازای هر آبستنی، فاصله زایمان تا اولین تلقیح و روزهای باز به ترتیب، ۱۵/۰، ۰۸/۰، ۰۸/۰، ۰۲/۰ و ۰۲/۰ برآورد شد. همبستگی فنوتیپی و ژنتیکی بین وزن تولد گاوهای شیری و صفات تولیدی و تولیدمثلی آینده آن، نزدیک به صفر بود. روند فنوتیپی و ژنتیکی وزن تولد به ترتیب، ۰۳/۰±۲۶/۰- و ۰۰۵/۰±۰۲۴/۰ کیلوگرم در سال بود (۰۱/۰P<). با افزایش هر کیلوگرم وزن تولد گاوهای شیری هلشتاین، تولید شیر، مقدار چربی و مقدار پروتئین شیر ۳۰۵ روز به ترتیب، ۷۷/۳۳، ۷۹/۰و ۸۱۴/۰ کیلوگرم و فاصله زایمان تا اولین تلقیح، روزهای باز، سن اولین زایش و تعداد دفعات تلقیح به ازای هر آبستنی در نخستین دوره شیردهی به ترتیب ۱۵۱/۰، ۱۱۵/۰، ۹۹۲/۰ روز و ۱۵۵/۰ افزایش یافت. نتیجه گیری: یافته های تحقیق حاضر نشان داد افزایش وزن تولد گوساله های ماده به افزایش صفات تولیدی و تولیدمثلی آن ها در آینده منجر می شود. روند ژنتیکی مثبت برای وزن تولد نشان دهنده انتخاب ژنتیکی مستقیم و غیرمستقیم و موفقیت آمیز برای صفات مزبور در طول زمان بوده است. با توجه به وراثت پذیری متوسط وزن تولد می توان نتیجه گیری نمود که تغییرات ژنتیکی سریع در این صفت می تواند بر سایر صفات اقتصادی نیز اثرگذار باشد. این مسئله لزوم به کارگیری شاخص های انتخاب چندصفتی را برای دست یابی به بهبود متوازن در کلیه صفات اقتصادی پررنگ می سازد.

کلیدواژه ها:

باروری ، تولید شیر ، تلیسه جایگزین ، مدل دام دو صفتی ، وزن تولد