تحلیل و مقایسه گزینه های اصلاح مسیر و ایستگاه ریلی در محدوده های تاریخی (مطالعه موردی: تپه حصار دامغان)

عبور خط ریلی تهران–مشهد از مجاورت محوطه تاریخی تپه حصار دامغان در نزدیکی شهر دامغان، ضرورت بررسی گزینه های اصلاح مسیر را از منظر فنی، اقتصادی و حفاظتی مطرح ساخته است. در این پژوهش، گزینه های مختلف شامل جابه جایی ایستگاه، اصلاح هندسه مسیر و اجرای سازه های غیرهمسطح با استفاده از شاخص هایی نظیر سرعت قابل دستیابی قطار، شعاع قوس ها، هزینه احداث، تداخل بهره برداری و هزینه های نگهداری ارزیابی شدند. نتایج نشان داد برخی گزینه ها به دلیل نیاز به سرمایه گذاری بسیار سنگین و ایجاد اختلال قابل توجه در بهره برداری محور پرتردد، فاقد توجیه اجرایی هستند؛ در حالی که گزینه های مبتنی بر اصلاح هندسی مسیر یا انتقال محدود ایستگاه، با سطح سرمایه گذاری به مراتب کمتر، توانسته اند الزامات عملکردی مسیر را تامین کنند. برآوردها نشان داد انتقال کامل ایستگاه مستلزم هزینه ای به مراتب بالاتر از گزینه های اصلاح مسیر است، در حالی که برخی اصلاحات هندسی با هزینه ای به مراتب پایین تر و در محدوده ای قابل مدیریت قابل اجرا هستند. همچنین افزایش شعاع قوس ها از مقادیر کم به مقادیر بزرگ تر، موجب بهبود راندمان حرکت قطار، کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری و صرفه جویی زمانی در سیر قطار می شود. بر این اساس، انتخاب گزینه بهینه وابسته به اولویت های تصمیم گیری میان توسعه خطوط با ارتقای سرعت، سطح سرمایه گذاری مورد نیاز، شرایط بهره برداری موجود و الزامات حفاظت از میراث فرهنگی بوده و نتایج این مطالعه می تواند به عنوان چارچوبی تصمیم یار در پروژه های ریلی واقع در مجاورت محوطه های تاریخی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اصلاح مسیر ریلی ، تپه حصار دامغان ، ارزیابی فنی و اقتصادی ، حفاظت از میراث فرهنگی