تحلیل روند تغییرات پوشش گیاهی ایران با استفاده از شاخص NDVI تصاویر ماهواره ای MODIS در بازه زمانی ۲۰۲۰-۲۰۰۰

هدف از این پژوهش، تحلیل روند تغییرات پوشش گیاهی در کشور ایران طی بازه زمانی ۲۰ ساله از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۰ با استفاده از شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI) حاصل از داده های ماهواره ای سنجنده MODIS است. در این تحقیق از شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI) ماهانه سال های ۲۰۰۰، ۲۰۱۰ و ۲۰۲۰ در بازه زمانی ۲۰۰۰-۲۰۲۱، که از تصاویر ا ماهواره ترا سنجنده مودیس (MOD۱۳A۲) بدست آمده، استفاده شد. برای تحلیل روند تغییرات داده های سری زمانی ماهانه NDVI و پردازش آن ها در محیط نرم افزاریGIS، شاخص NDVI به ۵ کلاس تقسیم شدند. بررسی تغییرات متوسط سالانه شاخص NDVI از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۰ نشان داد که بیشترین مقدار این شاخص در سال های مختلف در قسمت های شمالی، شمال غربی، به صورت پراکنده در قسمت های غربی و جنوب غربی ایران مشاهده شده است. بررسی تغییرات شاخص NDVI در بازه زمانی ۲۰ ساله نشان داد که در کل مساحت ایران این شاخص در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰، ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ و ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۰ به ترتیب حدود ۲۵ درصد از منطقه مورد مطالعه افزایشی و حدود ۷۵ درصد آن کاهشی بوده است. بررسی شاخص پوشش گیاهی NDVI در پنج کلاس ۱/۰ -۰، ۲/۰-۱/۰، ۴/۰- ۲/۰، ۶/۰ – ۴/۰ و بیش از ۶/۰ در سال های ۲۰۰۰، ۲۰۱۰ و ۲۰۲۰ نشان می دهدکه این کلاس ها در سال ۲۰۰۰به ترتیب ۶۱/۵۲، ۰۲/۳۹، ۲۸/۶، ۲۱/۱، ۸۸/۰، همچنین این کلاس ها در سال ۲۰۱۰به ترتیب ۲۸/۴۴، ۳۶/۳۵، ۸/۱۷، ۶۲/۱، ۹۴/۰ و در سال ۲۰۲۰ به ترتیب ۰۵/۴۰، ۲۱/۳۹، ۰۸/۱۸، ۷۵/۱، ۹۲/۰درصد از منطقه مورد مطالعه را به خود اختصاص داده است. بررسی درصد تغییرات مساحت کلاس های مختلف NDVI ایران را در سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۰ نشان داد که در این بازه زمانی درصد مساحت کلاس ۴/۰- ۲/۰ و ۶/۰ – ۴/۰ افزایش یافته که این افزایش بین سال های ۲۰۰۰-۲۰۲۰ به ترتیب حدود ۳۶/۱۸ و ۸۵/۰درصد بوده است. نتایج حاصل نشان داد که در طی این بازه زمانی، بخش عمده ای از منطقه مورد مطالعه دچار کاهش پوشش گیاهی شده است، به گونه ای که تنها ۷۸/۲۰ درصد افزایش و ۲۲/۷۹ درصد کاهش NDVI مشاهده شد. همچنین، کاهش پوشش در کلاس های پایین تر (۱/۰-۰) NDVI و افزایش در کلاس های متوسط ۴/۰-۲/۰ و ۶/۰-۴/۰ مشاهده گردید که بیانگر افزایش پوشش درختچه ای و مراتع است. این مطالعه نقش موثر سنجش از دور را در تحلیل تغییرات اکوسیستمی و پوشش گیاهی در مقیاس های وسیع تایید می کند.

کلیدواژه ها:

NDVI ، سنجش از دور ، پوشش گیاهی ، MODIS ، ایران ، تغییرات زمانی-مکانی