بررسی نقش فرآیندهای الکترونیک در پیشگیری و مبارزه با تخلفات رایج در دفاتر اسناد رسمی

تخلفات ثبتی در دفاتر اسناد رسمی به عنوان گونه ای از تخلفات اقتصادی پدیده ای نوظهور در سطح ملی و جهانی به شمار می رود که در واقع مانع رشد و توسعه جوامع انسانی و سلامت روابط اجتماعی و قضایی می باشد. در تخلفات ثبتی نیز همانند هر تخلف دیگری توجه به اقدامات پیشگیرانه حائز اهمیت است. بی تردید تدابیر پیشگیرانه از وقوع تخلفات از اصول سیاست کیفری نظام های حقوقی به شمار می آید. فعل یا ترک فعل مجرمانه ای که در قلمرو ثبتی، با نقض قوانین و مقررات راجع به ثبت اسناد املاک ارتکاب می یابد، تحت عنوان جرایم ثبتی قرار می گیرند. در جرائم ثبتی نیز، همانند هر جرم دیگری، اقدامات پیشگیرانه، موثرتر و کم هزینه تر از اقدامات سرکوبگرانه و کیفری است. در شیوه سنتی جلو گیری از تخلفات در دفاتر اسناد رسمی دو شیوه رایج مرسوم بود: اول تصویب قوانین و مقررات مرتبط که از جمله معایب آن طولانی بودن فرایند تصویب قوانین و مقررات و نیز غیرقابل انعطاف بودن آن با توجه به تخلفات جدید بود. دوم حضور فیزیکی بازرسین به صورت دوره ای، موردی و ویژه در دفترخانهها که این امر با توجه به حجم تخلفات و آمار نسبتا بالای دفاتر اسناد چندان کارایی نداشت. به منظور رفع آسیب های موجود و نیز پیشگیری از تخلفات رایج دفاتر اسناد رسمی، یکی از اقدام های دولت در حوزه الکترونیکی کردن خدمات مردمی و همچنین در راستای اجرای قانون کاداستر (حدنگاری در کشور، موضوع ثبت آنی اسناد و حذف دفاتر کاغذی از دفتر خانه های اسناد رسمی است. سازمان ثبت اسناد و املاک به عنوان یکی از دستگاههای حاکمیتی، تغییر و تحول در روش کار و نیز استفاده از ابزار نوین را ضروری و اجتناب ناپذیر دانسته و مبادرت به ایجاد سامانه های الکترونیکی از جمله سامانه الکترونیک اسناد در سال ۱۳۹۲ نموده است. این سامانه با استفاده از ابزار و ساز و کارها و زیر سیستم های نسبتا دقیق و نوین نقش عمده ای در پیشگیری از تخلفات در دفاتر اسناد ایفاء کرده است. به طور کلی تخلفات رایج در دفاتر اسناد رسمی را می توان در سه قالب مورد بررسی قرار داد: تخلفات به ضرر مراجعان، تخلفات به ضرر دولت و مفاسد مخل نظم عمومی که مباحث مربوط به آنها در این مقاله مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

تخلفات رایج ، ثبت الکترونیک ، پیشگیری ، سامانه الکترونیک