شهر هوشمند تاب آور: مروری بر نقش و ظرفیت های شهر هوشمند در ارتقاء تاب آوری شهری

آسیب‎پذیری شهرها به عنوان مراکز اصلی تمرکز جمعیت در برابر تهدیدهای طبیعی و انسان‎ساخت، همراه با پیچیدگی و عدم قطعیت این تهدیدات، ضرورت و اهمیت شناسایی راه‎حل‎ها و استراتژی‎های هوشمندانه مقابله با بحران‎ها و بهره‎گیری از ظرفیت‎ها و ابتکارات شهر هوشمند در راستای ارتقاء و بهبود تاب‎آوری شهری را دوچندان کرده است. در این راستا، پژوهش حاضر به دنبال بررسی نقش و ظرفیت‎های شهر هوشمند در ارتقاء و بهبود تاب‎آوری شهری از طریق مرور ادبیات پیشین انجام شده در این حوزه، می‎باشد. پژوهش حاضر بر اساس هدف از نوع کاربردی و به لحاظ رویکرد پژوهش، کیفی و از نظر روش، مروری و توصیفی- تحلیلی است. داده‎های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه‎ای و کاربست تکنیک پریزما گردآوری شده‎اند و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، تجزیه و تحلیل شده‎اند. یافته‎های پژوهش نشان می‎دهد، شهر هوشمند با بهره‎گیری از زیرساخت‎های فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)، سرمایه‎های انسانی و اجتماعی توانمند و سازوکارهای نهادی-مدیریتی کارآمد، نقش بسزایی در ارتقاء و بهبود تاب‎آوری شهری در مواجهه با انواع بحران‎ها ایفا می‎کند. ظرفیت‎ها و پتانسیل‎های شهر هوشمند در این زمینه‎ها، امکان افزایش انعطاف‎پذیری، ظرفیت جذب، قابلیت بازیابی، آمادگی و پاسخ‎گویی شهرها در برابر بحران‎ها و مخاطرات را فراهم می‎آورد. همچنین نتایج حاکی از اینست تلفیق ویژگی‎ها و ظرفیت‎های دو رویکرد شهر هوشمند و تاب‎آوری شهری و تدوین مدل‎ها و چارچوب‎هایی در این زمینه که در مطالعات پیشین تحت عنوان «شهر هوشمند تاب‎آور» معرفی شده است، می‎تواند زمینه‎ساز توسعه شهری هوشمند، تاب‎آور و پایدار در مواجهه با آینده‎ای پیچیده و پرریسک باشد.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، تاب آوری شهری ، مدیریت بحران ، فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)