واکاوی امکان سنجی همگرایی و واگرایی در روابط ایران و ترکیه

پژوهش حاضر به واکاوی امکان سنجی همگرایی و واگرایی در روابط ایران و ترکیه با بهره گیری از چارچوب نظری کانتوری و اشپیگل می پردازد. با توجه به نقش محوری این دو کشور در معادلات ژئوپلیتیکی، اقتصادی و فرهنگی خاورمیانه و قفقاز، تحلیل پویای روابط آن ها از اهمیت بسزایی برخوردار است. این مطالعه با استفاده از روش پژوهش توصیفی تحلیلی و بهره گیری از داده های گردآوری شده از منابع کتابخانه ای اسنادی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که روابط ایران و ترکیه تحت تاثیر عوامل چندوجهی از جمله موقعیت جغرافیایی، منافع اقتصادی، تعاملات فرهنگی مذهبی و سیاست های امنیتی شکل می گیرد. از یک سو همکاری در حوزه های انرژی، تجارت و مبارزه با تروریسم به تقویت همگرایی منجر شده است. وابستگی متقابل اقتصادی، به ویژه در بخش گاز طبیعی و ترانزیت کالا، این دو کشور را به شرکای استراتژیک تبدیل کرده است. از سوی دیگر اختلافات ایدئولوژیک، رقابت بر سر نفوذ منطقه ای و تفاوت در سیاست های قومی به عنوان موانع اصلی همگرایی، واگرایی را در روابط دوجانبه تشدید می کنند. عضویت ترکیه در ناتو و حمایت آن از جمهوری آذربایجان نیز به عنوان عوامل کلیدی واگرایی شناسایی شده اند. نتایج پژوهش نشان دهنده تعادل شکننده ای بین همگرایی و واگرایی در روابط ایران و ترکیه است که تحت تاثیر تحولات منطقه ای و جهانی به طور مداوم در حال تغییر است. در نهایت، هدف نهایی مقاله حاضر ارائه این تحلیل به سیاست گذاران به منظور درک بهتر پویایی های روابط دوجانبه و تدوین استراتژی های موثر برای تقویت همکاری های منطقه ای است تا از این طریق، سیاست خارجی ایران با ترکیه به سمت افزایش همگرایی و دوری از واگرایی سوق پیدا کند و از فرصت های موجود استفاده شود.

کلیدواژه ها:

همگرایی ، واگرایی ، کانتوری و اشپیگل ، سیاست خارجی ایران ، سیاست خارجی ترکیه