بررسی تاثیر مصرف انرژی بر شاخص توسعه انسانی با در نظر گرفتن پیچیدگی اقتصادی در کشورهای منتخب منطقه منا

توسعه انسانی به عنوان شاخصی جامع از رفاه، فراتر از رشد اقتصادی، ابعاد آموزش و سلامت را شامل می شود. باوجود وفور منابع انرژی در کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (منا)، بسیاری از این کشورها همچنان با چالش های جدی توسعه انسانی مواجه اند. وابستگی به انرژی های فسیلی، نوسانات اقتصادی و ضعف در تنوع ساختار تولید، رابطه میان رشد اقتصادی و بهبود پایدار توسعه انسانی را تضعیف کرده است. در این میان، پیچیدگی اقتصادی می تواند نقش مهمی در تبیین تفاوت های توسعه ایفا کند. هدف این پژوهش بررسی تاثیر مصرف انرژی بر شاخص توسعه انسانی با درنظرگرفتن پیچیدگی اقتصادی در ۱۲ کشور منتخب منطقه منا طی دوره ۱۹۹۵–۲۰۲۱ است. برای این منظور از داده های پانلی و رگرسیون پانل کوانتایل استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که تولید ناخالص داخلی سرانه، درجه باز بودن تجاری و شهرنشینی در تمامی چارک ها اثر مثبت و معنادار بر شاخص توسعه انسانی دارند. شاخص پیچیدگی اقتصادی در چارک های پایین اثر منفی و در چارک های بالا اثر مثبت و معنادار دارد. مصرف انرژی های تجدیدپذیر در چارک های پایین اثر منفی و مصرف سوخت های فسیلی در چارک های بالا اثر مثبت بر توسعه انسانی دارد. این یافته ها بر ضرورت توجه به سطح توسعه کشورها در سیاست های انرژی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

پیچیدگی اقتصادی ، مصرف انرژی ، توسعه انسانی ، رگرسیون کوانتایل