پژوهشی در جامعیت قرآن از دیدگاه بانو مجتهده امین اصفهانی با تاکید بر فراخور فهم مخاطبان

از ویژگی های قرآن کریم، جامعیت، جهان شمولی و جاودانگی آن است. جامعیت قرآن از موضوعات اساسی در مباحث علوم قرآنی به شمار می رود. دانشمندان مسلمان از گذشته تاکنون، با محور قرار دادن آیات قرآن و روایات فریقین، به تبیین این ویژگی پرداخته اند. این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی، جامعیت قرآن را از دیدگاه بانو مجتهده امین اصفهانی بررسی کرده است. در اندیشه قرآنی ایشان، جامعیت قرآن به معنای فراگیری آیات آن بر تمام علوم، حکمت ها و معارف است. یافته های پژوهش نشان می دهد که از میان دیدگاه های مطرح درباره جامعیت قرآن، در نگرش قرآنی بانو مجتهده امین اصفهانی، دیدگاه حداقلی- به معنای جامعیت قرآن صرفا در مسائل ارزشی و اخلاقی- اعتباری ندارد؛ زیرا آیات قرآن، از نظر ایشان، مشتمل بر علوم و معارف گوناگون تربیتی، اخبار گذشته و آینده، و نیز احکام و قوانین اجتماعی و سیاسی است. در مقابل، ایشان با پذیرش جامعیت حداکثری -به معنای جامع علوم اولین و آخرین بودن قرآن و دربرگیرندگی اخبار گذشتگان و آیندگان و امور مربوط به معاش و معاد- و همچنین با تاکید بر جامعیت مقایسه ای قرآن در مقایسه با سایر کتاب های آسمانی، دیدگاهی نو با عنوان «جامعیت قرآن به فراخور فهم مخاطبان» مطرح کرده اند. بر اساس این دیدگاه، رمز جاودانگی قرآن در آن است که این کتاب الهی برای هدایت جوامع انسانی در هر عصر نازل شده و توان پاسخ گویی به نیازها، اقتضائات و شرایط فرهنگی- اجتماعی هر زمان را دارد. ازاین رو، هر انسان به فراخور درک و فهم خود می تواند از دریای علوم، اخبار و معارف قرآن بهره مند شود.

کلیدواژه ها:

جامعیت قرآن ، جهان شمولی ، بانو مجتهده امین اصفهانی ، فهم مخاطبان