تحقق مرجعیت علمی تمدن ساز انقلاب بازآرایی علوم انسانی با الگوی نظریه پردازی سیستمی-دینی

تحقق تمدن نوین اسلامی و دستیابی به مرجعیت علمی، در گرو عبور از علوم انسانی سکولار غربی است که صرفا بر پایه عقلانیت ابزاری و انسان شناسی مادی بنا شده اند. مسئله اصلی این پژوهش، چگونگی گذر از بحران ناکارآمدی ساختارهای موجود و ارائه روشی معتبر برای استخراج «نرم افزار اداره جامعه» از منابع دینی است. این تحقیق با روش تحلیلی-استنتاجی و بهره گیری از منطق «مدل سازی سیستمی»، ضمن نقد پارادایم های رقیب (رویکرد سکولار و رویکرد تهذیبی)، نظریه «نظریه پردازی سیستمی-دینی» را تبیین می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه علوم انسانی جدید در غرب با عبور از پوزیتیویسم خام، به مدل های چندبعدی (زیستی، روانی، اجتماعی و معنوی) روی آورده و نقش دین را در «معنابخشی» به زندگی پذیرفته اند، اما این توجه غالبا در سطح «کارکردی» و «روان شناختی» باقی مانده است. براساس مبانی حکمی و دیدگاه اندیشمندانی چون آیت الله مصباح یزدی، ضمن پذیرش دستاوردهای علمی غیرمعارض و پرهیز از نگاه یکپارچه به غرب، نقطه تمایز این پژوهش در گذار از «انسان نیازمند به معنا» به «انسان شبکه ای» است. در این پارادایم، انسان صرفا به دنبال آرامش روانی نیست، بلکه موجودی تعریف می شود که سعادت او در گرو تنظیم دقیق اتصالات حقیقی با شبکه توحیدی و غیب است؛ اتصالاتی که نه با سلیقه های معنوی، بلکه با «نرم افزار وحیانی» و قوانین تکوینی عالم مدیریت می شوند. نتایج حاکی از آن است که با بهره گیری از «اجتهاد سیستمی» و فعال سازی ظرفیت های فقهی، می توان گزاره های دینی را به مدل های عملیاتی تبدیل کرد؛ راهبردی که شرط اصلی گذار از مصرف کنندگی دانش به تولید مرجعیت علمی تمدن ساز است.

کلیدواژه ها:

Networked human ، model of human needs ، systemic modeling ، religious theorizing ، Islamic humanities ، scientific authority ، new Islamic civilization. ، انسان شبکه ای ، مدل نیازهای انسان ، مدل سازی سیستمی ، نظریه پردازی دینی ، علوم انسانی اسلامی ، مرجعیت علمی ، تمدن نوین اسلامی.