نقد و واکاوی توانمندسازی روستایی با تاکید بر جاذبه های گردشگری و ظرفیت های اقتصادی روستای لوشاب، شهرستان فریمان

توانمند سازی روستایی یکی از رویکردهای بنیادین توسعه پایدار است که با تکیه بر گسترش مشارکت مردمی، تقویت سرمایه اجتماعی و استفاده هوشمندانه از منابع بومی، می تواند به ارتقای کیفیت زندگی در مناطق روستایی بینجامد. در این میان، گردشگری روستایی و به طور خاص گردشگری مبتنی بر طبیعت، فرهنگ و میراث صنعتی، به عنوان یک راهبرد کارآمد در تنوع بخشی به اقتصاد محلی شناخته می شود. روستای لوشاب، از توابع بخش مرکزی شهرستان فریمان در استان خراسان رضوی، با برخورداری از ترکیبی کم نظیر از جاذبه های طبیعی، فرهنگی، مذهبی، علمی و صنعتی – از جمله مجاورت با سد تاریخی فریمان، رودخانه فریمان، کارخانه قند فریمان، قطب زیارتی سید نظام الدین محمد در عشق آباد، رصدخانه شخصی، مزرعه پرورش اسب و مجموعه های ورزشی – واجد ظرفیت های قابل توجهی برای توسعه گردشگری و توانمندسازی اجتماع محور است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و نقد یک الگوی بومی توانمند سازی روستایی در لوشاب با تاکید بر صنعت گردشگری و ظرفیت های اقتصادی منطقه انجام شده است. روش تحقیق از نوع کیفی – توصیفی و تحلیلی است و با بهره گیری از مرور ادبیات نظری، تجارب ملی و بین المللی، تشکیل کمیته مشورتی ۱۱ نفره، برگزاری ۱۰ جلسه تخصصی و یک کارگاه دو روزه با حضور ۱۵ کارشناس و استفاده از تجارب زیسته و مستندات مکتوب (از جمله «نبکا در پلایا») صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که الگوی توانمند سازی لوشاب را می توان در چهار مولفه اصلی (فراهم سازی زمینه ها، پیاده سازی فرایند، پایش و ارزشیابی، مستندسازی و انتقال تجربه) و ۱۸ گام اجرایی خلاصه کرد. همچنین، نقش کارخانه قند فریمان به عنوان یک محور تاریخی و اقتصادی، در پیوند دادن کشاورزی، صنعت و گردشگری صنعتی، در توانمند سازی اقتصادی روستای لوشاب بسیار برجسته است. بر این اساس، مقاله حاضر ضمن تبیین فرصت ها و چالش ها، پیشنهادهایی برای سیاست گذاران، مدیران محلی و کنشگران اجتماعی ارائه می کند.مباحث جغرافیای کشاورزی و صنعتی در تحقیقات بعدی ارائه خواهد شد.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی روستایی ، گردشگری روستایی ، لوشاب ، فریمان ، توسعه پایدار ، کارخانه قند فریمان ، گردشگری صنعتی