نقش سواد دیجیتال در استفاده صحیح شهروندان از سامانه های اینترنتی اعلام حریق و درخواست خدمات امدادی

گسترش تلفن های هوشمند، خدمات مکان محور و درگاه های ارتباطی برخط، امکان اعلام سریع آتش سوزی و درخواست کمک از سازمان های امدادی را افزایش داده است؛ بااین حال، دسترسی به ابزار دیجیتال به تنهایی به معنای استفاده صحیح، ایمن و موثر از آن نیست. گزارش ناقص یا تکراری، انتخاب نادرست نوع حادثه، ارسال موقعیت مکانی اشتباه، تصویربرداری خطرناک، افشای اطلاعات شخصی و وابستگی کامل به اینترنت می تواند کیفیت اطلاعات ورودی مراکز فرماندهی را کاهش دهد و حتی عملیات امدادی را با اختلال مواجه سازد. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش سواد دیجیتال شهروندان در استفاده صحیح از سامانه های اینترنتی اعلام حریق و درخواست خدمات امدادی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مرور هدفمند منابع علمی و اسناد مرجع در حوزه شایستگی دیجیتال، پذیرش فناوری، طراحی انسان محور، ارتباطات بحران و دسترس پذیری است. یافته ها نشان می دهد استفاده صحیح از سامانه های امدادی به هشت توانمندی پیوسته نیاز دارد: شناخت کانال رسمی، آمادگی پیش از حادثه، مدیریت مجوزهای دستگاه، تعیین و کنترل موقعیت مکانی، طبقه بندی درست حادثه، توصیف کوتاه و دقیق، ارسال مسئولانه محتوای چندرسانه ای، و پیگیری ارتباط دوطرفه همراه با رعایت حریم خصوصی. همچنین سه دسته مانع شامل فشار روانی و خطای انسانی، محدودیت های فنی و ارتباطی، و شکاف دیجیتال گروه های آسیب پذیر شناسایی شد. بر پایه نتایج، الگوی «آمادگی، گزارش، تایید و تداوم» برای آموزش شهروندان و طراحی سامانه پیشنهاد می شود. نتیجه پژوهش آن است که سواد دیجیتال باید بخشی از آموزش عمومی ایمنی و پیشگیری آتش نشانی باشد و هم زمان با ساده سازی رابط کاربری، دسترس پذیری، مسیر جایگزین تماس و بازخورد روشن سامانه توسعه یابد.

کلیدواژه ها:

سواد دیجیتال ، اعلام حریق ، خدمات امدادی ، شهروند هوشمند ، ارتباطات بحران