ارائه الگوی ارتقای سواد رسانه ای آتش نشانان برای اطلاع رسانی موثر و مدیریت افکار عمومی در زمان بحران

وقوع آتش سوزی ها و حوادث شهری، هم زمان یک وضعیت عملیاتی و یک بحران اطلاعاتی ایجاد می کند؛ در چنین شرایطی، سرعت گردش تصویر، روایت و شایعه در شبکه های اجتماعی می تواند بر اعتماد عمومی، همکاری شهروندان و حتی ایمنی عملیات اثر بگذارد. هدف پژوهش حاضر، ارائه الگویی اجرایی برای ارتقای سواد رسانه ای آتش نشانان با تمرکز بر اطلاع رسانی موثر و مدیریت افکار عمومی در زمان بحران است. فرض راهنمای پژوهش آن بود که تلفیق شایستگی های رسانه ای فردی با سازوکارهای هماهنگی سازمانی، کیفیت ارتباطات بحران را بیش از آموزش صرف کار با ابزارهای دیجیتال بهبود می دهد. پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعه ای و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون اسنادی است. نمونه هدفمند شامل ۲۰ منبع علمی و سند رسمی فارسی و انگلیسی در حوزه های سواد رسانه ای، ارتباطات بحران، مدیریت شایعه، رسانه های اجتماعی و اطلاع رسانی سازمان های امدادی بود. مفاهیم تکرارشونده پس از کدگذاری، ادغام و تطبیق با الزامات محیط آتش نشانی در قالب ابعاد، شایستگی ها، رفتارهای قابل مشاهده و شاخص های ارزیابی سازمان دهی شدند. یافته ها به شکل الگویی چهارلایه ارائه شد که بر شش اصل سرعت، صحت، شفافیت، همدلی، هماهنگی و پاسخ گویی استوار است و شش بعد شایستگی را دربرمی گیرد: شناخت محیط رسانه ای و مخاطب؛ راستی آزمایی و مدیریت شایعه؛ طراحی و تولید پیام بحران؛ تعامل دوسویه و همدلانه؛ اخلاق، امنیت اطلاعات و حریم خصوصی؛ و پایش بازخورد و هماهنگی سازمانی. اجرای الگو در چرخه نیازسنجی، آموزش، تمرین سناریومحور و ارزیابی مستمر پیشنهاد شده است. بر مبنای الگوی ارائه شده، ارتقای سواد رسانه ای باید به عنوان بخشی از آمادگی عملیاتی و نه فعالیتی جانبی تلقی شود؛ زیرا می تواند خلا اطلاعاتی را کاهش دهد، از چندصدایی سازمانی جلوگیری کند، شایعات مخاطره آمیز را مهار نماید و اعتماد و همکاری عمومی را در مراحل پاسخ و بازگشت به وضعیت عادی تقویت کند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، آتش نشانان ، ارتباطات بحران ، افکار عمومی ، شبکه های اجتماعی