طراحی و ارزیابی سامانه آموزش مجازی مبتنی بر واقعیت مجازی برای شبیه سازی عملیات اطفای حریق و امداد و نجات

آموزش عملیات اطفای حریق و امداد و نجات به دلیل ماهیت پرخطر، هزینه بالای آماده سازی صحنه، محدودیت تکرار سناریو و دشواری ایجاد شرایط بحرانی کنترل شده، نیازمند بهره گیری از روش های مکمل فناورانه است. هدف این پژوهش، طراحی یک سامانه آموزش مجازی مبتنی بر واقعیت مجازی برای تمرین مهارت های رویه ای، تصمیم گیری و هماهنگی عملیاتی آتش نشانان و ارزیابی آن در سطح طراحی است. پژوهش با رویکرد علم طراحی انجام شد. ابتدا نیازمندی های آموزشی، عملیاتی، فنی، کاربردپذیری و ایمنی از طریق تحلیل وظایف سه سناریوی منتخب و مرور پژوهش های مرتبط استخراج شد. سپس معماری پنج لایه ای شامل رابط کارآموز، هسته شبیه سازی، مدیریت آموزش، موتور ارزیابی عملکرد و خدمات داده طراحی گردید. سامانه پیشنهادی سه سناریوی حریق فضای بسته و نجات مصدوم، جست وجو و نجات در ساختمان دودگرفته و امداد در سانحه خودرویی همراه با خطر حریق ثانویه را پشتیبانی می کند. ارزیابی به روش ماتریس ردیابی نیازمندی ها و مرور گام به گام سناریو انجام شد و برای هر معیار سه وضعیت تحقق کامل، تحقق جزئی و تعویق در نظر گرفته شد. از مجموع ۳۰ معیار، ۲۴ معیار به طور کامل، ۵ معیار به صورت جزئی و یک معیار در نسخه مفهومی محقق نشد. امتیاز وزنی طراحی ۸۸٫۵ از ۱۰۰ به دست آمد. نقاط قوت اصلی شامل ثبت خودکار رویدادها، تشخیص خطاهای بحرانی، بازخورد پس از تمرین، تنظیم دشواری سناریو و امکان اجرای ایمن و تکرارپذیر بود. محدودیت های اصلی به بازخورد حرارتی و بویایی، شبیه سازی بسیار دقیق دینامیک آتش و تعامل چندکاربره تمام بدن مربوط شد. نتایج نشان می دهد این معماری می تواند مبنایی مناسب برای ساخت نمونه اولیه و انجام آزمون میدانی باشد، اما باید به عنوان مکمل آموزش عملی و نه جایگزین آن استفاده شود.

کلیدواژه ها:

واقعیت مجازی ، آموزش آتش نشانی ، امداد و نجات ، شبیه سازی فراگیر ، ارزیابی عملکرد