بررسی چالش ها و فرصت های آموزش برنامه نویسی در هنرستان های فنی وحرفه ای

توسعه فناوری های نوظهور و ورود به عصر انقلاب صنعتی چهارم، بازنگری در ساختار آموزشی مدارس فنی وحرفه ای (TVET) را به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل کرده است. در این میان، آموزش برنامه نویسی به عنوان یکی از مهارت های بنیادین تفکر محاسباتی، نقشی کلیدی در اشتغال پذیری هنرجویان ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع چالش ها و فرصت های آموزش برنامه نویسی در هنرستان های فنی وحرفه ای انجام پذیرفته است. این پژوهش از منظر روش شناسی، یک مطالعه کیفی با رویکرد کتابخانه ای و سندپژوهی (مرور نظام مند اسناد) است که در آن، اسناد سیاست گذاری یونسکو، بانک جهانی و پایگاه های علمی معتبر بین المللی و داخلی (نظیر Scopus، Web of Science، ScienceDirect و SID) بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ مورد واکاوی قرار گرفتند. یافته های تحلیل چالش ها نشان داد که آموزش برنامه نویسی در هنرستان ها با موانع ساختاری عمیقی از جمله ضعف شایستگی پداگوژیک-دیجیتال مدرسان، عدم انطباق پویای برنامه های درسی با نیازهای متغیر صنعت، چالش های شناختی هنرجویان در فهم مفاهیم انتزاعی و وابستگی افراطی و مخرب به ابزارهای هوش مصنوعی مولد روبه رو است. در مقابل، یافته های بخش فرصت ها گویای آن است که پیاده سازی مدل های یادگیری ترکیبی (Blended Learning)، ابزارهای ارزیابی خودکار کدهای برنامه نویسی (Automated Feedback)، بازی وارسازی (Gamification) و بهره گیری مسئولانه از دستیارهای هوش مصنوعی می تواند به شکل معناداری انگیزه هنرجویان و تفکر الگوریتمی آنان را ارتقا بخشد. در نهایت، نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که گذار از آموزش های سنتی و سخنرانی محور به سمت رویکردهای فعال و پروژه محور متصل به صنعت، شرط اساسی اثربخشی این دوره ها در هنرستان ها است.

کلیدواژه ها:

آموزش برنامه نویسی ، هنرستان های فنی وحرفه ای ، آموزش های فنی وحرفه ای (TVET) ، چالش های آموزشی ، فناوری های دیجیتال.