سواد رسانه ای والدین و آموزش ابتدایی: مروری بر مبانی نظری و پژوهش های نوین

در دهه اخیر، گسترش فناوری های دیجیتال و نفوذ گسترده رسانه های هوشمند در زندگی کودکان، ضرورت توجه به سواد رسانه ای را به عنوان یکی از شایستگی های کلیدی قرن بیست ویکم دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی نظری و مرور پژوهش های نوین در حوزه سواد رسانه ای والدین و آموزش ابتدایی انجام شده است. این مطالعه از نوع مروری-روایتی بوده و با بهره گیری از منابع علمی معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ و با استفاده از پایگاه های علمی معتبر صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سواد رسانه ای از یک مهارت صرفا فنی به مجموعه ای از شایستگی های شناختی، تحلیلی، اخلاقی و ارتباطی تبدیل شده است که نقش اساسی در شکل گیری شهروندی دیجیتال دارد. همچنین نتایج نشان می دهد که والدین به عنوان نخستین نهاد اجتماعی سازی رسانه ای، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری الگوهای مصرف رسانه ای و رشد تفکر انتقادی کودکان دارند. از سوی دیگر، آموزش سواد رسانه ای در دوره ابتدایی موجب ارتقای توانایی دانش آموزان در تشخیص اخبار جعلی، تحلیل پیام های رسانه ای و استفاده ایمن از رسانه ها می شود. یافته های مرورشده همچنین بر اهمیت تعامل و هم افزایی میان خانواده و مدرسه تاکید دارند و نشان می دهند که اثربخشی برنامه های آموزش سواد رسانه ای زمانی افزایش می یابد که والدین و معلمان به صورت همزمان در فرآیند تربیتی مشارکت داشته باشند. در نهایت، نتایج این پژوهش حاکی از آن است که توسعه پایدار سواد رسانه ای در کودکان بدون ارتقای سواد رسانه ای والدین امکان پذیر نبوده و سیاست گذاران آموزشی باید رویکردهای تلفیقی خانواده–مدرسه را در طراحی برنامه های آموزشی مورد توجه قرار دهند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، والدین ، آموزش ابتدایی ، شهروندی دیجیتال ، آموزش رسانه ای ، تفکر انتقادی