اثر تغییر اقلیم بر پراکنش و پایداری گیاهان دارویی مراتع

تغییر اقلیم به عنوان یکی از مهمترین چالشهای زیست محیطی عصر حاضر با ایجاد تغییر در الگوهای دما، بارش و تشدید پدیده های حدی اقلیمی اثرات گسترده ای بر پراکنش و پایداری اکوسیستم های مرتعی بر جای گذاشته است. در این میان گیاهان دارویی مرتعی به دلیل ارزش اکولوژیک، اقتصادی و دارویی و نیز حساسیت بالا به شرایط محیطی، از آسیب پذیرترین اجزای این اکوسیستم ها محسوب می شوند. هدف این مطالعه بررسی اثر تغییر اقلیم بر پراکنش و پایداری گیاهان دارویی مراتع و تحلیل پیامدهای آن برای حفاظت و مدیریت پایدار این منابع است. این پژوهش با رویکرد مروری تحلیلی و بر اساس بررسی منابع علمی معتبر داخلی و خارجی انجام شد. تمرکز اصلی بر مطالعاتی بود که با استفاده از مدل های پراکنش گونه ای به ویژه مدل MaxEnt تغییرات بالقوه زیستگاه گونه ها را در سناریوهای مختلف اقلیمی پیش بینی کرده اند. نتایج نشان داد که تغییر اقلیم موجب جابه جایی زیستگاه های مناسب به سمت ارتفاعات و عرض های جغرافیایی بالاتر، کاهش وسعت زیستگاه های مطلوب، تغییر در فنولوژی، کاهش موفقیت استقرار و دگرگونی در تولید متابولیت های ثانویه می شود. همچنین این اثرات در تعامل با فشارهای انسانی مانند چرای بی رویه، تخریب زیستگاه و برداشت غیر اصولی تشدید می شوند. بر اساس یافته ها مدیریت پایدار گیاهان دارویی در شرایط تغییر اقلیم نیازمند رویکردی تلفیقی شامل مدل سازی پراکنش گونه ای، حفاظت درجه احیاء مراتع، توسعه کشت و بهره برداری اصولی است. در مجموع نتایج نشان می دهد که پایداری گیاهان دارویی در مراتع وابسته به درک یکپارچه تعامل میان تغییر اقلیم، فرآیندهای اکولوژیک و فعالیت های انسانی است و بی توجهی به این تعامل می تواند منجر به کاهش تنوع زیستی و تضعیف خدمات اکوسیستمی شود.

کلیدواژه ها:

تغییر اقلیم ، گیاهان دارویی ، پراکنش گونه ای ، اکوسیستم های مرتعی