نقش مدرسه در پرورش هویت فرهنگی-اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه شهر تاکستان استان قزوین: مروری کیفی بر ظرفیت ها، چالش ها و راهکارها

در عصر جهانی شدن و گسترش بی سابقه رسانه های دیجیتال، حفظ و تقویت هویت فرهنگی-اجتماعی نسل نوپا به یکی از کلیدی ترین کارکردهای نهاد آموزش و پرورش بدل شده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی کیفی نقش مدرسه در پرورش هویت فرهنگی-اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه شهر تاکستان استان قزوین و شناسایی ظرفیت ها، چالش ها و راهکارهای آن انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش مروری-تحلیلی (سنتزپژوهی کیفی اسناد و متون علمی) صورت گرفت و داده های آن از طریق مطالعه نظام مند اسناد بالادستی نظام آموزشی، مقالات علمی-پژوهشی داخلی و خارجی، گزارش های نهادهای بین المللی و منابع فرهنگی-تاریخی شهر تاکستان گردآوری و به روش تحلیل مضمون بررسی شد. یافته ها در شش مضمون اصلی صورت بندی شد: مفهوم هویت فرهنگی-اجتماعی و جایگاه مدرسه در تکوین آن، ظرفیت های فرهنگی و تاریخی تاکستان (تات زبانان، گذار جاده ابریشم، میراث انگور و کشاورزی)، جایگاه فرهنگ بومی و زبان مادری در برنامه درسی، نقش معلم و برنامه پنهان مدرسه، تاثیر جهانی شدن و فضای مجازی بر هویت نوجوانان، و چالش ها و راهکارها. نتایج نشان داد که شهر تاکستان با برخورداری از پیشینه ای چند هزارساله، تنوع قومی-زبانی و میراث غنی کشاورزی، ظرفیتی کم نظیر برای آموزش مبتنی بر فرهنگ بومی دارد؛ اما غلبه برنامه درسی یکسان و فاصله آن از زیست فرهنگی محلی، فشار کنکور و هجوم فرهنگ بیگانه رسانه ای، این ظرفیت را تا حدی مهار کرده است. بر این اساس، راهکارهایی نظیر بومی سازی محتوای درسی، توانمندسازی معلمان در حوزه فرهنگ بومی، توسعه فعالیت های فرهنگی-میدانی و پیوند مدرسه با نهادهای فرهنگی شهر پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

مدرسه ، هویت فرهنگی-اجتماعی ، دانش آموزان ، شهر تاکستان ، زبان تاتی