روش سقراطی در عصر هوش مصنوعی؛ آموزش پرسشگری نقادانه

گسترش روزافزون فناوری های هوش مصنوعی در محیط های آموزشی، ضرورت بازنگری در شیوه های یاددهی یادگیری و توجه جدی به پرورش توانایی های شناختی سطح بالا را بیش از گذشته آشکار ساخته است. در شرایطی که دانش آموزان می توانند در کوتاه ترین زمان به حجم گسترده ای از اطلاعات و پاسخ های تولیدشده توسط سامانه های هوشمند دسترسی پیدا کنند، مهم ترین چالش نظام آموزشی، تربیت یادگیرندگانی است که توانایی پرسشگری، تحلیل، ارزیابی و داوری مستقل درباره اطلاعات را داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش روش سقراطی در آموزش پرسشگری نقادانه در عصر هوش مصنوعی انجام شده است. این پژوهش توسط پنج نفر از دبیران دوره متوسطه دوم مدارس شهر سنندج و با بهره گیری از رویکرد کیفی و روش تحلیل اسنادی تفسیری انجام گرفته است. داده های پژوهش از طریق مطالعه گسترده منابع فلسفه تعلیم و تربیت، پژوهش های مرتبط با تفکر انتقادی، سواد هوش مصنوعی و همچنین تجربه های حرفه ای پژوهشگران در محیط های واقعی کلاس درس گردآوری و تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که روش سقراطی با تاکید بر گفت وگوی علمی، طرح پرسش های عمیق، بررسی پیش فرض ها، استدلال منطقی و ارزیابی شواهد، ظرفیت بالایی برای تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان دارد. همچنین تجربه های دبیران مشارکت کننده نشان داد که استفاده هدفمند از پرسش های سقراطی می تواند دانش آموزان را از دریافت کنندگان منفعل اطلاعات به یادگیرندگانی فعال، تحلیل گر و مسئول در استفاده از فناوری های هوشمند تبدیل کند. نتایج این پژوهش بر ضرورت تلفیق میراث فلسفی روش سقراطی با قابلیت های نوین هوش مصنوعی برای ایجاد نسلی از دانش آموزان تاکید دارد که علاوه بر دسترسی به اطلاعات، توانایی فهم، نقد و تولید دانش را نیز دارا باشند.

کلیدواژه ها:

روش سقراطی ، هوش مصنوعی ، پرسشگری نقادانه ، تفکر انتقادی ، سواد هوش مصنوعی ، آموزش متوسطه ، یادگیری فعال ، فلسفه تعلیم و تربیت