بررسی رابطه سواد آینده پژوهی و آمادگی در جهت تغییر در میان فرهنگیان

زمینه و هدف: سواد آینده پژوهی به عنوان توانایی درک، تحلیل و شکل دهی به آینده، و آمادگی برای تغییر به عنوان ظرفیت روانی-رفتاری پذیرش و مدیریت تحولات، دو مقوله کلیدی در این زمینه محسوب می شوند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین سواد آینده پژوهی و ابعاد آمادگی روانی و رفتاری برای تغییر در میان فرهنگیان انجام شده است. روش: این مطالعه از نوع مروری کیفی بوده و با جستجوی نظام مند در پایگاه های علمی معتبر داخلی (سیویلیکا) و بین المللی (ساینس دایرکت، اسپرینگر) در بازه زمانی پنج سال اخیر انجام شده است. کلیدواژه های مورد استفاده شامل «سواد آینده پژوهی»، «آمادگی برای تغییر»، «معلمان» و «تفکر سیستمی» بودند. از میان منابع یافت شده، مقالاتی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم به رابطه دو متغیر اصلی پرداخته بودند، انتخاب و مورد تحلیل محتوایی قرار گرفتند. یافته ها: سواد آینده پژوهی دارای پنج مولفه اصلی شامل آشنایی با مفاهیم پایه، توانایی تحلیل روندهای آموزشی، مهارت سناریوسازی، نگرش آینده نگرانه در بازنگری محتوا و روش های تدریس، و به کارگیری تفکر سیستمی است. آمادگی برای تغییر نیز در پنج بعد پذیرش عاطفی، باور به سودمندی تغییر، تمایل به یادگیری مداوم، انعطاف پذیری در مواجهه با رویکردهای نوین و مشارکت فعال در برنامه های تحولی طبقه بندی شد. یافته ها حاکی از وجود رابطه ای معنادار و دوسویه بین مولفه های سواد آینده پژوهی و ابعاد آمادگی برای تغییر است. مهارت سناریوسازی و تفکر سیستمی بیشترین همبستگی را با پذیرش عاطفی تغییر و انعطاف پذیری رفتاری نشان دادند. همچنین، نگرش آینده نگرانه با باور به سودمندی تغییر و تمایل به یادگیری مداوم رابطه ای قوی داشت. نتیجه گیری: معلمانی که از سواد آینده پژوهی بالاتری برخوردارند، اضطراب کمتری از تغییرات داشته، بیشتر به سودمندی آن باور دارند و با انعطاف پذیری و مشارکت بیشتری در اجرای برنامه های تحولی شرکت می کنند. بر این اساس، توصیه می شود برنامه های توسعه حرفه ای معلمان با محوریت توانمندسازی آنان در حوزه آینده پژوهی طراحی و اجرا گردد.

کلیدواژه ها:

سواد آینده پژوهی ، آمادگی برای تغییر ، فرهنگیان ، تحولات آموزشی ، تفکر سیستمی.