پرورش تفکر علمی و مهارت حل مسئله در دانش آموزان دوره متوسطه

تفکر علمی و توانایی حل مسئله، از جمله بنیادی ترین مهارت هایی هستند که نظام های آموزشی معاصر در پرورش آن ها در نسل جوان می کوشند. دوره ی متوسطه به عنوان یکی از حساس ترین مقاطع تحصیلی، نقشی محوری در شکل گیری این مهارت ها ایفا می کند؛ زیرا در این دوره، دانش آموز از مرحله ی دریافت منفعل دانش به مرحله ی ساخت فعال معنا گذر می کند. مقاله ی حاضر با هدف بررسی رویکردها و روش های موثر در پرورش تفکر علمی و مهارت حل مسئله در دانش آموزان دوره ی متوسطه نگارش یافته و محورهای چهارگانه ی آن شامل مقایسه ی روش های استقرایی و قیاسی، کاربرد پرسش های سقراطی در کلاس علوم، روش های پرورش مهارت مشاهده و فرضیه سازی، و نقش پروژه های علمی در رشد تفکر انتقادی را مورد واکاوی قرار می دهد. در این نوشتار تلاش شده است تا با نگاهی تحلیلی و میان رشته ای، چارچوبی نظری و عملی برای معلمان علوم تجربی ترسیم شود تا بتوانند کلاس درس را از فضایی صرفا انتقالی به محیطی پویا، پرسش محور و خلاق تبدیل کنند. نتیجه ی کلی مقاله حاکی از آن است که ترکیب هوشمندانه ی روش های استقرایی و قیاسی، به کارگیری منظم پرسش های سقراطی، تقویت ساختاریافته ی مهارت های مشاهده و فرضیه سازی، و طراحی پروژه های علمی معنادار، در کنار یکدیگر می توانند زمینه ساز پرورش شهروندانی متفکر، خلاق و مسئول در جامعه ی دانش بنیان امروز باشند.

کلیدواژه ها:

تفکر علمی ، مهارت حل مسئله ، روش استقرایی ، روش قیاسی ، پرسش سقراطی ، فرضیه سازی ، پروژه علمی ، تفکر انتقادی ، دوره متوسطه ، آموزش علوم تجربی