طراحی و تبیین الگوی مدرسه محور برای پرورش شهروند دیجیتال مسئول و آگاه

تحول شتابان فن آوری های ارتباطی و اطلاعاتی، ساختار زیست جهان انسانی را دستخوش دگرگونی بنیادین کرده و مفاهیم نوینی همچون «شهروندی دیجیتال» را در صدر اولویت های نظام های آموزشی جهان قرار داده است. مقاله مروری حاضر با هدف طراحی و تبیین الگوی جامع مدرسه محور برای پرورش شهروند دیجیتال مسئول و آگاه به بررسی، تحلیل و ترکیب پژوهش ها، نظریه ها و چارچوب های موجود پرداخته است. زیست بوم کنونی، نیازمند گذار از رویکردهای منفعلانه یا محدودکننده به سمت مدلی فعال، مشارکتی و منطبق بر بسترهای بومی و مدرسه محور است. روش شناسی این مقاله مبتنی بر تحلیل کیفی و اسنادی پیشینه پژوهی های حوزه سواد رسانه ای، آموزش رسانه ای و شهروندی دیجیتال بوده است. یافته های تحلیل نشان می دهد که الگوی مدرسه محور کارآمد باید چهار بعد اصلی شامل «توسعه برنامه های درسی تلفیقی»، «ارتقای پداگوژی انتقادی و خودکارآمدی یادگیرندگان»، «نهادینه سازی اخلاق و زیست مسئولانه در فضای مجازی» و «توسعه زیرساخت های مشارکتی میان مدرسه، خانواده و جامعه» را یکپارچه سازد. مدرسه به عنوان هسته مرکزی این الگو، نقش کلیدی در تبدیل دانش آموخته شده به بسترهای رفتاری واقعی و پایدار ایفا می کند. نتایج نشان می دهد که پرورش شهروند دیجیتال آگاه بدون بازتعریف نقش معلمان، فراهم سازی بسترهای یادگیری تعاملی و تدوین پروتکل های اخلاق بومی امکان پذیر نیست. این الگو می تواند به عنوان راهنمایی راهبردی برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و پژوهشگران حوزه علوم تربیتی جهت طراحی زیست بوم های یادگیری پاسخ گو در عصر پسادیجیتال مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شهروندی دیجیتال ، الگوی مدرسه محور ، سواد رسانه ای ، یادگیری تعاملی ، اخلاق دیجیتال.