نوآوری ملاصدرا نسبت به ابن سینا در تبیین وجود شناختی خلقیات

خلقیات انسان از ارکان مهم در شخصیت انسان است که تبیین حقیقت آن از دیدگاه فلسفی ضرورت دارد. این مقاله در نظر دارد رویکرد وجود شناختی ملاصدرا را نسبت به رویکرد ماهوی ابن­سینا در تبیین خلقیات بررسی کند. بر مبنای ابن­سینا، خلقیات اعراضی هستند که در نتیجه رابطه نفس با بدن، بر جوهر نفس افاضه و موجب استکمال نفس می­شوند. ملاصدرا ضمن ایراد اشکالات بر نظریه یادشده، با تحول در مبانی انسان شناسی، معتقد بود خلقیات ملکاتی جوهری هستند که به واسطه عملکرد بیشتر یکی از قوا و با بستری سازی علل معد (تکرار فعل، مزاج و اجتماع) طی حرکت جوهری اشتدادی منجر به سعه وجودی نفس می شوند و در نتیجه بیانگر صورت و مرتبه وجودی نفس هستند. به این ترتیب، صدرا برخلاف ابن­سینا خلقیات را کمال ثانوی نمی­داند، بلکه آن را کمال اولی معرفی می­کند و به همین دلیل، تبیینی دقیق تر ارائه می­دهد که در سایر مسائل مرتبط همچون مراحل شکل گیری و ملاک تقسیم بندی خلقیات نیز تاثیرگذار خواهد بود.

کلیدواژه ها:

خلقیات ، صورت جوهری ، مرتبه وجودی ، ابن سینا ، ملاصدرا