خوانشی نو از دیدگاه فروید در باب اهمیت زمان و مسئولیت در رشد فردی با نگاهی اسلامی

شناخت هستی شناسی و انسان شناسی هر مکتب می تواند ما را با عمق نظرگاه هر اندیشمند آشنا سازد و در کاربرد و اجرایی کردن آن در هر جامعه ای میزان تطابق یا تضادهای بنیادین آن را نمایان سازد؛ لذا هدف پژوهش حاضر، شناخت هستی شناسی و انسان شناسی فروید به عنوان یک دیدگاه محوری در حیطه روان درمانی و بررسی میزان تطابق و تضاد آن با اندیشه های اسلامی جامعه ایرانی - اسلامی بود. روش این پژوهش، استفاده از هرمنوتیک کلاسیک شلایرماخر بود که می تواند با دیدی عینی و به دور از سوء فهم به تفسیری فراتر از مولف دست یابد. چنین تفسیری به واسطه دو شیوه دستوری و روان شناسانه در برخورد با متن، ضمن استفاده از منطق استقرایی و قیاسی قابل احصا است. یافته های این مطالعه، نشان دهنده آن بود که فروید جهان را در تکاپوی تنش و رفع تنش می یابد و انسان به عنوان جزء در هستی، دارای غرایز مرگ و زندگی بوده که لازمه تنش و رفع تنش را در وی در راستای هماهنگی با هستی فراهم می آورد. مسئولیت فرد در این نظرگاه، شناخت این سازوکار و زدودن اعتباریات حجاب ساز است که فعالیت غرایز را مسدود می کند، از سوی دیگر دیدگاه اسلامی بر محوریت خلاقیت و تکاپوی مداوم هستی است، خلق مداوم به عنوان صفت الهی، رو به سوی خالق هستی داشته و آدمی به عنوان خلیفه الهی واسطه فیض رسانی موجودات و اتصال به خالق هستی تعبیر می شود. در چنین تشابهی، اسلام دیدگاه تکاپوی بی مقصد هستی را نمی پذیرد و هر کنش و آمدوشدی را در راستای مرکزیت هستی و خالقیت آن تعبیر می کند. شناخت انسان رشدیافته فرویدی و اسلامی می تواند در کاربرد چنین نظریاتی در جامعه اسلامی کمک کننده باشد و مانع تزریق افکار و جهان بینی های متضاد با بافتار فکری مراجع ایرانی شود و از بروز مشکلات فردی و اجتماعی جلوگیری نماید.

کلیدواژه ها:

دیدگاه فروید ، اندیشه اسلامی ، هستی شناسی ، انسان شناسی ، زمان ، مسئولیت انسان