شناسایی عوامل موثر بر مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور مطالعه ای به روش فراترکیب

در سال های اخیر روند مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور روبه افزایش بوده است؛ به گونه ای که این پدیده به یکی از دغدغه های اصلی نظام آموزش عالی و برنامه ریزی نیروی انسانی کشور تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل موثر بر مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور است. رویکرد پژوهش حاضر کیفی و روش آن سنتزپزوهی است. جامعه پژوهش کلیه مقالاتی است (۹۳ مقاله) که از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳ درباره مهاجرت به خارج از کشور در پایگاه های تخصصی و علمی داخل کشور ارائه شده اند. نمونه پژوهش ۲۸ مقاله است که این تعداد براساس پایش موضوعی، اشباع نظری داده ها و به صورت هدفمند انتخاب شده اند. با تجزیه وتحلیل داده ها، عوامل موثر بر مهاجرت دانشجوان ایرانی به خارج از کشور در ۷ عامل و ۳۰مقوله طبقه بندی شدند؛ ازجمله: عوامل آموزشی (بالابودن استانداردهای آموزشی، اساتید مجرب و متخصص، دسترسی به امکانات آموزشی باکیفیت و امنیت تحصیلی)، عوامل پژوهشی (اعتبارات و تسهیلات پژوهشی، حمایت معنوی از پژوهشگران، و امکانات و زیرساخت های پژوهشی)، عوامل فرهنگی (ساختارهای فرهنگی، سبک زندگی، احترام به ارزش ها و نگرش ها، باارزش تلقی شدن فعالیت های علمی و قانون مداری)، عوامل اجتماعی (آزادی های مدنی، شان و منزلت اجتماعی، و عدالت های اجتماعی)، عوامل اقتصادی (امید به زندگی، امکانات مادی، درآمد زیاد و امنیت شغلی)، عوامل سیاسی (ساختار قانونی منظم و شفاف، ثبات سیاسی، آزادی بیان، شایسته سالاری، عدم تاثیر سیاست بر محیط علمی، و ارتباط و تعامل با سایر ملل) و عوامل فردی (وضعیت تاهل، تعلقات خانوادگی، تعلقات دینی، جنسیت و سابقه سفر به خارج از کشور). نتایج نشان داد که مهاجرت دانشجویان ایرانی منحصر به یک عامل نیست و نیاز به توجه به ابعاد و جوانب مختلف مهاجرت وجود دارد.

کلیدواژه ها:

مهاجرت ، خارج از کشور ، دانشجویان ، سنتزپژوهی ، علل مهاجرت