زمینه های خشونت علیه پزشکان در نظام سلامت: مطالعه ای داده بنیاد در مراکز درمانی اهواز

خشونت علیه کادر درمان یکی از چالش های نظام سلامت است که ریشه در ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و سازمانی دارد. این پدیده بر کیفیت خدمات درمانی، رضایت بیماران و سلامت روانی کارکنان تاثیر منفی می گذارد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و براساس روش داده بنیاد، با هدف فهم خشونت و پزشک ستیزی در مراکز درمانی شهر اهواز انجام شد. مشارکت کنندگان به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و مصاحبه های نیمه ساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. درمجموع ۳۰ مصاحبه با کادر درمان بیمارستان های تابعه دانشگاه علوم پزشکی اهواز انجام و در سه مرحله کدگذاری (باز، محوری و گزینشی) تحلیل شد. یافته ها نشان داد که خشونت علیه کادر درمان حاصل برهم کنش مجموعه ای از عوامل ساختاری، فرهنگی و حرفه ای است که در قالب ۱۱ مقوله اصلی شناسایی شد: عادی پنداری خشونت، بوروکراسی فرساینده، ضعف تاب آوری و همدلی، تناقض گفتمانی، گذار از پزشکی پدرسالارانه به بیمارمحور، پزشک غایب، بازنمایی رسانه ای منفی، فاصله گذاری پزشکی، شکاف بی اعتمادی، فرسودگی شغلی و دوراهی ترک شغل/مهاجرت. این مقوله ها به عنوان مهم ترین زمینه های شکل گیری و بازتولید چرخه معیوب پزشک ستیزی شناسایی شد. براساس نتایج، مقابله با این پدیده نیازمند اصلاحات بنیادین در سیاست گذاری سلامت، حمایت نهادی و مالی از کادر درمان، بازنمایی مثبت جایگاه اجتماعی آنان، جرم انگاری و تدوین قوانین بازدارنده در قبال خشونت، و گذار به الگوهای مشارکتی و جامعه محور در روابط پزشک _ بیمار است. اتخاذ این اقدامات می تواند تاب آوری و همدلی اجتماعی را ارتقا ءدهد و زمینه کاهش خشونت در محیط های درمانی را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

خشونت ، پزشک ستیزی ، روابط پزشک _ بیمار ، روش داده بنیاد ، اهواز