پدیدارشناسی کنشگری شاه اسماعیل در بستر اندیشه ایرانشهری

شاه اسماعیل با بازگرداندن یکپارچگی سیاسی-سرزمینی ایران و بازنشر اندیشه ایران شاهی شاه تمامیت خواه، الگوی رفتاری سیاسی، نظامی و فرهنگی بنیان نهاد، که تا دوران معاصر ادامه دارد. اهمیت شناخت الگوی رفتاری، سبب گرایش نویسندگان مقاله به رصد کنشگری به هنگام خروج از گیلان، و سیر و گذار از رهبری فردی فرقه ای، به قدرت نهادینه دولتی شده است. وجهی به مانند آنچه لازمه فرمانروایی شاه ایرانی است. نوشتار با به پرسش گرفتن عناصر اندیشه ایران شاهی شاه اسماعیل، و چرایی اعلام مذهب رسمی تشیع، به سنجش کارنامه کنشگری او، به ترتیب رخدادها و بر پایه تفسیر بن نوشته های تاریخی، یعنی متون اصلی تاریخی سده های نهم و دهم هجری پرداخته است. داده ها نشان از جایگاه مذهب رسمی، به عنوان ابزار یکپارچگی سیاسی، پس از برنشستن تختگاه تبریز و بازنشر اندیشه ایران شاهی است. در ادامه، شاه اسماعیل با بازگشت به اندیشه ایرانشهری و هویت باستانی، برگزاری جشن های ایرانی، شاهنامه نویسی، و به کارگیری ایرانیان در تقابل با قزلباش، به یکپارچگی سیاسی-سرزمینی ایرانشهر ساسانی نزدیک شد، و اندیشه شاه ایرانی خارج شده از سایه دین را، به گفتمانی تاثیرگذار و عامل تغییر تبدیل کرد. موضوعی که تاکنون با توجه ویژه به کرانه دین، از شاخصه و ابزارهای شاه ایرانی در پیوند با دولت نادیده گرفته شده است. روش پژوهش به جهت شناخت گذار شاه اسماعیل از مراحل سه گانه، پدیدارشناسی هرمنوتیک است.

کلیدواژه ها:

هرمنوتیک ، اندیشه ایرانشهری ، شاه ایرانی ، شاه اسماعیل