تحلیل روان شناختی اشعار پروین اعتصامی با رویکرد روان شناسی مثبت (بر اساس ۶ فضیلت روان شناسی مثبت)

دنیای علم امروز دنیای مطالعات میان رشته ای است. نگاهی روان شناسانه به آثار ادبی بزرگ به فهم عمیق تر این آثار کمک می کند. پروین اعتصامی یکی از شاعران معاصر است که در قالب انواع شعر و داستان و تمثیل سعی می کند آموزه های اخلاقی و توصیه هایی برای سعادت انسان ارائه دهد. این پژوهش با رویکردی کیفی و از نوع تحلیل مضمون قیاسی انجام شده است و هدف آن این است که مضامین منتخب اشعار پروین اعتصامی را از دیدگاه بازنمایی فضیلت های روان شناسی مثبت بررسی کند. جامعه این پژوهش کل اشعار دیوان پروین اعتصامی است که به روش تمام شماری بررسی شده اند و واحد تحلیل در این پژوهش بیت بوده است. یافته ها نشان داد مضامین اشعار پروین اعتصامی هم راستا با روان شناسی مثبت است و بیشترین مضمون تکرارشونده در اشعار پروین اعتصامی، مضامین زیرمجموعه خردمندی است و از میان توانمندی های خردمندی، بیشترین تاکید بر عشق به یادگیری بوده است. پس از آن، بیشترین مضمون تکرارشونده، توانمندی های زیرمجموعه اعتدال است که از این میان، پروین اعتصامی بیشترین تاکید را بر خودنظم بخشی و کنترل هوی و هوس داشته است و در ادامه، احتیاط و آینده نگری را توصیه کرده است. مضامین فراتر از مدل سلیگمن نیز در اشعار پروین اعتصامی، از جمله ارزش هنر، فرصت را غنیمت شمردن، همنشین بد و بردباری، نشان می دهند پروین نگاهی عمیق تر به فضایل انسانی دارد. به کارگیری این مفاهیم علاوه بر نکات و فضایلی که متخصصان روان شناسی مثبت اشاره کرده اند، می تواند آموزه های پروین را به منبعی ارزشمند برای تکمیل و غنی سازی آموزش فضایل اخلاقی در روان شناسی مثبت تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

روان شناسی مثبت ، پروین اعتصامی ، فضیلت ، خردمندی