ارزیابی ریسک عوامل اقلیمی محدودکننده در مراحل مختلف فنولوژی محصول کلزا در استان گلستان تحت شرایط اقلیم فعلی و تغییر اقلیم آینده

این مطالعه با هدف ارزیابی تاثیر تغییر اقلیم آینده بر ریسک وقوع عوامل محدودکننده اقلیمی در طی دوره رشد کلزا در استان گلستان انجام شده است. داده های هواشناسی موردنیاز این مطالعه شامل بارش، دمای حداقل و دمای حداکثر روزانه از ۱۰ ایستگاه هواشناسی استان گلستان دریافت گردید. نیاز حرارتی مراحل چهارگانه فنولوژی کلزا (سبزشدن، رویشی، زایشی و رسیدن دانه) از تحقیقات قبلی استخراج گردید. پس از بررسی های اولیه داده های هواشناسی و تکمیل نواقص آماری با استفاده روش های آماری، با استفاده از مدل LARS-WG اقدام به ریزمقیاس نمایی خروجی دو مدل اقلیم جهانی تحت سناریوی میانی SSP۲-۴.۵ برای آینده نزدیک (۲۰۲۳-۲۰۵۳) گردید. در مرحله بعد، به کمک مدل درجه-روز رشد، مراحل چهارگانه فنولوژی محصول کلزا (سبزشدن، رویشی، زایشی و رسیدن دانه) در دوره پایه (۱۹۹۲-۲۰۲۲) و دوره آینده تحت شرایط تغییر اقلیم تعیین گردید. سپس، هشت نمایه اقلیم کشاورزی تعریف گردید و مقادیر این نمایه ها در طی دوره پایه و آینده برای هر یک از مراحل فنولوژی محاسبه گردید. نتایج نشان داد که در سرجمع ایستگاه ها، بارش در ۹ ماه و دمای حداقل و حداکثر تقریبا در تمام ماه های سال نسبت به دوره پایه افزایش می یابد. در شرایط تغییر اقلیم، طول دوره سبزشدن و رویشی کلزا کاهش و طول دوره زایشی و رسیدن افزایش می یابد که به ترتیب، متناظر با تغییرات افزایشی (کاهشی) و کاهشی (افزایشی) دمای هوا (بارش) در این دوره هاست. افزایش احتمال وقوع یخبندان در مرحله زایشی، کاهش احتمال تامین نیاز سرمایی در مرحله رویشی، افزایش احتمال بی بارشی و همچنین، افزایش احتمال بارش های سنگین در همه مراحل فنولوژی کلزا از دیگر نتایج این مطالعه است. این یافته ها بر لزوم تدوین راهبردهای کشاورزی تطبیقی برای کاهش اثرات نامطلوب تغییر اقلیم و تضمین امنیت غذایی در منطقه مطالعاتی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

تغییر اقلیم ، ریسک ، فنولوژی ، کلزا ، استان گلستان